Me ya sa yawu ba ya yaɗa HIV

HIV tana yaɗuwa tsakanin mutane ta jini, maniyyi da maziyyi, ruwan farji, ruwan dubura da ruwan nono. Yawu ba ya cikin wannan jerin. Hukumar Kula da Cututtuka ta Amurka (CDC) ta faɗa a sarari cewa ba a yaɗa HIV ta yawu.

Shi ya sa na’urar lissafi ke ɗaukar sumba a matsayin abin da ba shi da haɗari, ko waye ɗayan mutumin, kuma ko mene ne matsayinsa na HIV.

Sumba da baki a rufe

Babu haɗari ko kaɗan. CDC ta ce ba za a iya yaɗa HIV ta sumba da baki a rufe ba. Ɗan sumba na wucewa, sumba a kumatu ko sumba a leɓe duk ɗaya suke da rungumar juna.

Sumba mai zurfi ko da baki a buɗe

Sumba mai zurfi kusan ba ta da haɗari. CDC ta lura cewa, a lokuta ƙalilan sosai, an yaɗa HIV ta sumba da baki a buɗe lokacin da duka biyun ke da gyambo ko dasashin da ke zubar da jini, wato jini ne ya haddasa ta, ba yawu ba.

Idan aka duba lamarin gaba ɗaya, sai abubuwa da dama sun faru tare. Dole ɗayan mutumin ya kasance yana ɗauke da HIV kuma ba ya shan magani mai aiki. Dole a samu jini a bakinsa, da buɗaɗɗen gyambo ko zubar jini a naku. Sumba ta yau da kullum, ko da akwai yawu mai yawa, ba ta kusa da wannan ba.

Idan kun goge haƙori ko kun wanke tsakanin haƙora da zare da ƙarfi kafin sumbar, ko kuna da gyambon baki, hakan ba ya mai da sumba ta zama haɗuwa da HIV mai muhimmanci. Sumba kaɗai ba dalili ba ce ta shan PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV).

Cizo

CDC ta lissafa cizo a matsayin abin da haɗarinsa ya yi ƙanƙanta matuƙa. Yaɗuwar HIV ta cizo ba kasafai take faruwa ba, kuma a lokutan da ta faru, sai da jini ko ruwan jiki ya taɓa fatar da ta yage, rauni, ko fata mai laushi ta ciki (mucous membrane). Cizon da bai yage fata ba ba shi da haɗari.

Idan wani mai jini a bakinsa ya cije ku har jini ya fita, ku wanke raunin da sabulu da ruwa, kuma ku nemi shawarar likita a wannan ranar. Idan ana buƙatar PEP, dole a fara shi cikin sa’o’i 72.

Tofa yawu

Idan an tofa muku yawu, babu haɗarin kamuwa da HIV. Haka abin yake ko da yawun ya faɗa idanunku ko bakinku, domin yawu ba ya yaɗa ƙwayar cutar.

Raba abin sha, abinci da kayan ci

Raba kofi, bututun sha (straw), cokali mai yatsu ko loma ɗaya ta abinci ba ya yaɗa HIV. Abin da aka taɓa rubutawa game da abinci ba kasafai yake faruwa ba: wani mai kula da jariri mai ɗauke da HIV yana da jini a bakinsa wanda ya gauraya da abincin da ya tauna wa jaririn, sannan jaririn ya ci. Wannan ba abu ne da ke faruwa tsakanin manya da ke cin abinci tare ba.

Abin da zai iya ɗaukar haɗari tare da sumba

Sau da yawa mutane kan damu game da sumba alhali akwai wani abu dabam da ya faru. Ku duba kowane ɓangare daban:

Jima’i ta baki yana da ƙaramin haɗari. Da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, kusan 0.01% (kusan 1 cikin 10,000) ne a duk saduwa ɗaya. Ƙarin bayani kan jima’i ta baki da HIV.
Jima’i ta farji ko ta dubura ba tare da kwaroron roba ba yana da haɗari fiye da haka. Ga karɓar jima’i ta farji da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, kusan 0.08% (kusan 1 cikin 1,200) ne a duk saduwa ɗaya.
Jini a idanunku, bakinku ko sabon yanka an yi bayani a kai a shafin haɗuwa da jini.

Abin da za ku yi yanzu

Idan abin da ya faru sumba ce kawai, har da sumba mai zurfi, babu wani abin gaggawa da za ku yi, kuma ba a buƙatar PEP. Idan ba ku taɓa yin gwajin HIV ba, CDC tana ba da shawarar kowa mai shekaru 13 zuwa 64 ya yi gwaji aƙalla sau ɗaya. Gwaji kuma zai iya kwantar muku da hankali.

Idan akwai jima’i ma, kuma ya faru cikin sa’o’i 72 da suka wuce da wanda ke ɗauke da HIV ko wanda ba ku san matsayinsa ba, ku tambayi game da PEP yau. PEP ya fi aiki idan an fara shi cikin sa’o’i 24, kuma ana shan sa na kwana 28. Yadda ake samun PEP

Idan damuwar tana ci gaba da dawowa duk da cewa babu haɗari ko kaɗan, ba ku kaɗai ba ne. Shafin damuwa da tsoron HIV yana da matakai masu amfani, kuma jerin hulɗar da ba ta da haɗari zai iya taimakawa wajen kwantar da ita.