Yadda ake samun PEP cikin sa'o'i 72

PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV) magungunan HIV ne na ɗan gajeren lokaci da ake sha bayan yiwuwar haɗuwa da HIV, don hana ƙwayar cutar kafa kanta a jiki. Ana sha kowace rana har kwana 28.

Inda za ku je

CDC tana ba da shawarar a yi magana nan take da ma’aikacin lafiya, likitan sashen gaggawa ko ma’aikacin cibiyar kulawar gaggawa. A zahiri, zaɓuɓɓukanku su ne:

• Sashen gaggawa na asibiti. Yawanci shi ne mafi sauri da daddare, a ƙarshen mako da lokutan hutu.
• Asibitin lafiyar jima’i. Ku fara kira ku tambaya ko za su iya ganin ku yau don PEP.
• Cibiyar kulawar gaggawa ko likitanku, idan za su iya ganin ku yau. Ku kira kafin ku je, ku tambaya ko za su iya rubuta muku PEP.

Idan haɗuwar ta faru ne yayin cin zarafi ta hanyar jima’i, akwai ƙarin kulawa da za ku iya samu a wannan ziyarar. Ku duba bayan cin zarafi ta hanyar jima’i.

Abin da za ku faɗa

Ba sai kun yi bayanin komai a teburin karɓar marasa lafiya ba. Irin wannan magana ta isa: “Na yi yiwuwar haɗuwa da HIV kusan sa’o’i 20 da suka wuce, kuma ina buƙatar PEP.”

Daga nan ma’aikacin lafiya zai yi muku wasu tambayoyi na sirri. Faɗin gaskiya a fili yana taimaka masa ya yanke shawara da sauri:

• Lokacin da abin ya faru, har da sa’ar idan za ku iya tunawa.
• Irin saduwar da aka yi, misali jima’i ta dubura ko ta farji ba tare da kwaroron roba ba, kwaroron roba da ya fashe, ko allurar da aka yi amfani da ita tare.
• Abin da kuka sani game da ɗayan mutumin: ko yana ɗauke da HIV, kuma idan haka ne, ko yana shan magani.
• Ko kuna da ciki ko kuna shayarwa, ko kuna shan wasu magunguna.

Yawanci za a yi muku gwajin HIV na farko, don a sami mafari da za a kwatanta da shi. Ana iya kuma ba ku gwajin sauran cututtukan da ake ɗauka ta jima’i (STI).

Kuna iya tafiya da maganin kwana 28 gaba ɗaya, ko da maganin farko na ‘yan kwanaki tare da takardar sayen sauran. Idan an ba ku maganin farko, ku sayi sauran da takardar nan take don kada maganin ya ƙare muku.

Biyan kuɗin PEP

Kuɗin ya dogara ne da inda kuke zaune da inshorarku, don haka ku tambaya a lokacin ziyarar. A cewar CDC:

• Kuna iya cancantar samun magungunan PEP kyauta ko a farashi mai sauƙi.
• Bayan cin zarafi ta hanyar jima’i, kuna iya samun a mayar muku da wani ɓangare ko duka kuɗin magunguna da kulawa.
• Bayan haɗuwa da HIV a wurin aiki, inshorar wurin aiki ko diyyar ma’aikata ce yawanci ke biya.
• Idan ba za ku iya samun inshorar da za ta biya ba, ma’aikacin lafiyarku zai iya neman PEP kyauta ta shirye-shiryen tallafin magani na kamfanonin da ke ƙera magungunan.

Kada ku bari kuɗi ya hana ku zuwa. Ku tambayi game da taimakon biyan kuɗi idan kun isa can.

Shan PEP da illolinsa

Ku sha PEP daidai yadda aka umurta kowace rana har kwana 28 cikakku, a kusan lokaci ɗaya kowace rana. CDC ta ce PEP amintacce ne, amma yana iya jawo illoli kamar tashin zuciya ga wasu mutane, kuma kusan a kowane hali ana iya magance su, ba sa barazana ga rai. Idan illolin suna damun ku, ku kira asibitin maimakon ku daina sha.

Yawan amfanin PEP ya dogara ne da lokacin da aka fara shi. Na’urar lissafi tana ɗauka cewa PEP da aka fara cikin sa’o’i 24 yana rage haɗarin da kusan 90%, wanda aka fara cikin sa’o’i 48 da kusan 80%, wanda aka fara cikin sa’o’i 72 kuma da kusan 70%, matuƙar ba ku tsallake sha ko sau ɗaya ba.

Gwajin bibiya

Za ku buƙaci gwajin HIV bayan kun gama shan maganin, ko da kuna jin lafiya. CDC tana ba da shawarar gwaji makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan haɗuwar. A kowane lokaci, tana ba da shawarar duka gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje (jini daga jijiya) da gwajin NAT (gwajin da ke neman ƙwayar cutar kanta). Sakamakon da ya nuna babu HIV a makonni 12 yana kawar da kamuwa daga wannan haɗuwar. Don ƙarin bayani kan lokaci, ku duba sahihancin gwajin HIV a kowane mako.

Idan kun yi zazzaɓi, ƙuraje a fata, ciwon maƙogwaro ko kumburin gland a makonnin da suka biyo bayan haɗuwar, ku tuntuɓi asibitinku ku nemi gwajin HIV.

Komawa kan PrEP

PEP na lokacin gaggawa ne. CDC ta ce ba shi ne zaɓin da ya dace ba ga mutanen da ka iya haɗuwa da HIV akai-akai. Idan kuna tsammanin ƙarin haɗuwa, ku tambayi game da PrEP (maganin rigakafin HIV da ake sha kafin haɗuwa da HIV). Ka’idojin CDC sun goyi bayan komawa kai tsaye daga PEP zuwa PrEP ba tare da tazara ba, tare da gwajin HIV a ƙarshen shan PEP. Ku ƙara karantawa a haɗarin HIV yayin shan PrEP.

Abin da za ku yi yanzu

1. Cikin sa’o’i 72 ne? Ku tafi yanzu. Ku je sashen gaggawa na asibiti idan babu wani wuri da zai iya ganin ku yau.
2. Ku ce kuna buƙatar PEP, kuma ku faɗi lokacin da haɗuwar ta faru.
3. Ku sha maganin farko da zarar an ba ku, kuma ku sha shi kowace rana ba tare da tsallakewa ba har kwana 28.
4. Ku tsara gwajin bibiya na makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan haɗuwar.
5. Sama da sa’o’i 72 ne? Ba a ba da shawarar PEP kuma. Ku karanta abin da za ku yi bayan sa’o’i 72.