Haɗuwar ta faru cikin sa’o’i 72 da suka wuce? Gwaji a yanzu ba zai iya gaya muku komai game da ita ba tukuna. Idan abokin jima’inku yana ɗauke da HIV kuma ba ya shan magani mai aiki, ko ba ku san matsayinsa ba, ku tambayi game da PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV) yau. Dole a fara shi cikin sa’o’i 72, kuma ya fi aiki cikin sa’o’i 24. Yadda ake samun PEP
Me ya sa lokaci yake da muhimmanci
Kowane gwajin HIV yana neman wani abu da jiki ko ƙwayar cutar ke samarwa bayan kamuwa. Yana ɗaukar lokaci kafin wannan abu ya taru har ya kai matakin da gwaji zai iya gano shi. Kafin nan, mutum na iya ɗauke da HIV amma gwajinsa ya nuna babu HIV. Wannan tazarar ita ce lokacin jira (window period), kuma kowane irin gwaji yana da nasa.
Don haka ainihin tambayar ba ita ce “yaya sahihancin wannan gwaji?” ba. Da zarar lokacin jira na gwaji ya wuce, sakamakon da ya nuna babu HIV tabbatacce ne. Tambayar ita ce “a wane mataki na lokacin jirar gwajin nake lokacin da na yi shi?”
Mako-mako, gwaji bayan gwaji
“Ya yi wuri” yana nufin gwajin ba zai iya gano HIV tukuna ba, don haka sakamakon da ya nuna babu HIV ba ya gaya muku komai game da wannan haɗuwar. “Cikin lokacin jira” yana nufin sakamakon da ya nuna babu HIV yana kwantar da hankali amma ba na ƙarshe ba ne. “Tabbatacce” yana nufin sakamakon da ya nuna babu HIV ya kawar da HIV daga wannan haɗuwar, matuƙar ba ku sake wata haɗuwa ba tun daga lokacin.
| Bayan haɗuwa | NAT | Ag/Ab na ɗakin gwaje-gwaje (jijiya) | Ag/Ab na gaggawa (tsinin yatsa) | Antibody, har da yawancin gwajin gida |
|---|---|---|---|---|
| Mako na 1 (rana ta 7) | Ya yi wuri | Ya yi wuri | Ya yi wuri | Ya yi wuri |
| Mako na 2 (rana ta 14) | Cikin lokacin jira | Ya yi wuri | Ya yi wuri | Ya yi wuri |
| Mako na 3 (rana ta 21) | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira | Ya yi wuri |
| Mako na 4 (rana ta 28) | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira |
| Mako na 6 (rana ta 42) | Tabbatacce | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira |
| Mako na 8 (rana ta 56) | Tabbatacce | Tabbatacce | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira |
| Mako na 12 (rana ta 84) | Tabbatacce | Tabbatacce | Cikin lokacin jira | Cikin lokacin jira |
| Daga rana ta 90 zuwa gaba | Tabbatacce | Tabbatacce | Tabbatacce | Tabbatacce |
Ga lokutan jira na CDC da na’urar lissafi ke amfani da su:
| Gwaji | Yana gano HIV daga | Babu HIV ya tabbata daga |
|---|---|---|
| Gwajin NAT (RNA) | Rana ta 10 | Rana ta 33 |
| Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje (zamani na 4, jini daga jijiya) | Rana ta 18 | Rana ta 45 |
| Gwajin antigen/antibody na gaggawa (tsinin yatsa) | Rana ta 18 | Rana ta 90 |
| Gwajin antibody (yawancin gwajin gaggawa da gwajin kai da kai) | Rana ta 23 | Rana ta 90 |
Yadda gwajin da ya nuna babu HIV ke rage ƙiyasi
Ga misali ɗaya, an yi lissafinsa daki-daki. Yana amfani da nau’in jima’i mafi haɗari: karɓar jima’i ta dubura sau ɗaya ba tare da kwaroron roba ba, da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani. Kafin kowane gwaji, ƙiyasin shi ne 1.4% (kusan 1 cikin 72).
Sakamakon da ya nuna babu HIV yana canza wannan alƙalami, kuma idan gwajin ya ƙara jinkiri, canjin ya ƙara girma:
- Mako na 1, kowane gwaji: babu canji. Ya yi wuri ga kowane gwaji ya ga HIV.
- Mako na 2, NAT da ya nuna babu HIV: 0.51% (kusan 1 cikin 200)
- Mako na 3, gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV: 0.7% (kusan 1 cikin 140)
- Mako na 4, gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV: 0.18% (kusan 1 cikin 540)
- Mako na 6, gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV: 0.012% (kusan 1 cikin 8,000)
- Rana ta 45, gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV: 0.0014% (kusan 1 cikin 71,000), wanda yake tabbatacce
- Mako na 8, gwajin antibody na gida da ya nuna babu HIV: 0.097% (kusan 1 cikin 1,000)
- Mako na 12, gwajin antibody na gida da ya nuna babu HIV: 0.011% (kusan 1 cikin 9,000)
- Rana ta 90, gwajin antibody na gida da ya nuna babu HIV: 0.0014% (kusan 1 cikin 71,000), wanda yake tabbatacce
Da gangan tsarin lissafin yake taka-tsantsan. Yana ɗauka cewa yawancin kamuwa ba za a iya gano su ba tukuna a farkon kowane lokacin jira, don haka sakamakon da ya nuna babu HIV da wuri ba shi da nauyi kamar yadda zai iya kasancewa a zahiri. Shafin tsarin lissafi ya bayyana yadda wannan ke aiki.
Yawancin haɗuwa suna farawa ne daga ƙasa sosai. Ga namijin da ya yi jima’i ta farji sau ɗaya ba tare da kwaroron roba ba da macen da ba a san matsayinta ba a Amurka, ƙiyasin shi ne <0.0001% (kusan 1 cikin 1,500,000). Bayan gwajin ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV a mako na 4, ya zama <0.0001% (kusan 1 cikin 11,000,000).
Zaɓar gwaji don samun amsa da wuri
- Kuna son amsa mafi wuri? Gwajin NAT zai iya gano HIV daga kusan rana ta 10, amma yana da tsada kuma ba ko’ina ake yin sa ba.
- Zaɓi mafi kyau gaba ɗaya: gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da jini daga jijiya. Ana samun sa a wurare da yawa kuma yana zama tabbatacce daga rana ta 45.
- Kuna amfani da gwajin gida? Yawancinsu gwajin antibody ne. Suna da amfani, amma suna zama tabbatattu ne kawai daga rana ta 90. Ku duba gwajin HIV a gida.
Gwaji da wuri ba laifi ba ne idan yana taimaka muku samun natsuwa. Sai dai ku shirya gwajin bibiya bayan lokacin jira na wannan gwajin ya cika.
Idan kun sha PEP
PEP na iya canza tsarin gwaji. Ku bi jadawalin ma’aikacin lafiyarku. CDC tana ba da shawarar gwajin HIV kusan makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan abin ya faru.
Abin da za ku yi yanzu
- Idan bai kai sa’o’i 72 ba, ku tambayi game da PEP kafin ku yi tunanin gwaji.
- Ku lissafa lokacinku. Ku ƙirga kwanakin da suka wuce tun bayan haɗuwar, ku ga inda kuke a teburin da ke sama.
- Ku yi gwaji lokacin da zai iya gaya muku wani abu, zai fi kyau da gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje daga kusan mako na 3 zuwa gaba.
- Ku sake gwaji bayan lokacin jira idan gwajinku na farko ya faɗi a cikinsa. Sakamakon da ya nuna babu HIV bayan lokacin jira, ba tare da wata sabuwar haɗuwa ba, yana nufin ba ku kamu da HIV daga wannan haɗuwar ba.
- Duk wani sakamakon da ya nuna akwai HIV (positive) ko ya nuna alamar HIV (reactive) yana buƙatar gwajin bibiya a ɗakin gwaje-gwaje. Ku duba abin da za ku yi bayan sakamakon positive.