संपर्क गेल्या 72 तासांत झाला? आता केलेली चाचणी त्याबद्दल अजून काहीही सांगू शकत नाही. तुमच्या जोडीदाराला एचआयव्ही असेल आणि तो प्रभावी उपचार घेत नसेल, किंवा त्याची स्थिती तुम्हाला माहीत नसेल, तर आजच PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) बद्दल विचारा. ते 72 तासांच्या आत सुरू करायलाच हवे, आणि 24 तासांच्या आत सुरू केल्यास सर्वाधिक प्रभावी असते. PEP कसे मिळवायचे

वेळ का महत्त्वाची आहे

प्रत्येक एचआयव्ही चाचणी संसर्गानंतर शरीर किंवा विषाणू तयार करत असलेली एखादी खूण शोधते. चाचणीला सापडेल इतके तिचे प्रमाण वाढायला वेळ लागतो. तोपर्यंत व्यक्तीला एचआयव्ही असूनही चाचणी निगेटिव्ह येऊ शकते. या मधल्या काळाला विंडो पीरियड (संसर्गानंतर चाचणीत तो दिसू लागेपर्यंतचा काळ) म्हणतात, आणि प्रत्येक प्रकारच्या चाचणीचा विंडो पीरियड वेगळा असतो.

त्यामुळे खरा प्रश्न ‘ही चाचणी किती अचूक आहे?’ हा नसतो. चाचणीचा विंडो पीरियड संपल्यावर निगेटिव्ह निकाल निर्णायक असतो. खरा प्रश्न असा आहे: ‘मी चाचणी केली तेव्हा त्या चाचणीच्या विंडो पीरियडमधला किती काळ उलटला होता?’

आठवड्यानुसार, चाचणीनुसार

‘खूप लवकर’ म्हणजे चाचणी अजून एचआयव्ही ओळखू शकत नाही, त्यामुळे निगेटिव्ह निकाल या संपर्काबद्दल काहीही सांगत नाही. ‘विंडो पीरियडच्या आत’ म्हणजे निगेटिव्ह निकाल दिलासा देणारा आहे, पण अंतिम नाही. ‘निर्णायक’ म्हणजे, त्यानंतर तुमचा दुसरा कोणताही संपर्क झाला नसेल तर, निगेटिव्ह निकालावरून त्या संपर्कातून एचआयव्ही झालेला नाही हे निश्चित होते.

संपर्कानंतरNATप्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी (शिरेतून रक्त)रॅपिड अँटीजेन/अँटीबॉडी (बोटातून रक्त)अँटीबॉडी, बहुतेक घरगुती चाचण्यांसह
आठवडा 1 (दिवस 7)खूप लवकरखूप लवकरखूप लवकरखूप लवकर
आठवडा 2 (दिवस 14)विंडो पीरियडच्या आतखूप लवकरखूप लवकरखूप लवकर
आठवडा 3 (दिवस 21)विंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आतखूप लवकर
आठवडा 4 (दिवस 28)विंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आत
आठवडा 6 (दिवस 42)निर्णायकविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आत
आठवडा 8 (दिवस 56)निर्णायकनिर्णायकविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आत
आठवडा 12 (दिवस 84)निर्णायकनिर्णायकविंडो पीरियडच्या आतविंडो पीरियडच्या आत
दिवस 90 पासून पुढेनिर्णायकनिर्णायकनिर्णायकनिर्णायक

कॅल्क्युलेटर वापरत असलेले CDC चे विंडो पीरियड हे आहेत:

चाचणीएचआयव्ही ओळखू लागतेनिगेटिव्ह निकाल निर्णायक
न्यूक्लिक अॅसिड चाचणी (NAT / RNA)दिवस 10दिवस 33
प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी (चौथी पिढी, शिरेतून रक्त)दिवस 18दिवस 45
रॅपिड अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी (बोटातून रक्त)दिवस 18दिवस 90
अँटीबॉडी चाचणी (बहुतेक रॅपिड चाचण्या आणि घरी करायच्या स्व-चाचण्या)दिवस 23दिवस 90

निगेटिव्ह चाचणीमुळे अंदाज कसा कमी होतो

हे एक उदाहरण टप्प्याटप्प्याने पाहू. यात सर्वात जास्त धोक्याचा लैंगिक संबंध घेतला आहे: एचआयव्ही असलेल्या आणि उपचार न घेणाऱ्या जोडीदारासोबत कंडोमशिवाय एकदा केलेला स्वीकारणारा (receptive) गुदमार्गे संभोग. कोणतीही चाचणी करण्यापूर्वी अंदाज 1.4% (सुमारे 72 पैकी 1) असतो.

निगेटिव्ह निकालामुळे हा आकडा बदलतो, आणि चाचणी जितकी उशिरा, तितका बदल मोठा:

  • आठवडा 1, कोणतीही चाचणी: काहीच बदल नाही. कोणत्याही चाचणीला एचआयव्ही दिसण्यासाठी हे खूप लवकर आहे.
  • आठवडा 2, निगेटिव्ह NAT: 0.51% (सुमारे 200 पैकी 1)
  • आठवडा 3, प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.7% (सुमारे 140 पैकी 1)
  • आठवडा 4, प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.18% (सुमारे 540 पैकी 1)
  • आठवडा 6, प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.012% (सुमारे 8,000 पैकी 1)
  • दिवस 45, प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.0014% (सुमारे 71,000 पैकी 1), आणि हा निकाल निर्णायक आहे
  • आठवडा 8, घरगुती अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.097% (सुमारे 1,000 पैकी 1)
  • आठवडा 12, घरगुती अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.011% (सुमारे 9,000 पैकी 1)
  • दिवस 90, घरगुती अँटीबॉडी चाचणी निगेटिव्ह: 0.0014% (सुमारे 71,000 पैकी 1), आणि हा निकाल निर्णायक आहे

हे मॉडेल मुद्दाम सावध आहे. प्रत्येक विंडो पीरियडच्या सुरुवातीला बहुतेक संसर्ग अजून ओळखता येत नाहीत असे ते धरते, त्यामुळे लवकर आलेल्या निगेटिव्ह निकालाला प्रत्यक्षात असू शकेल त्यापेक्षा कमी महत्त्व दिले जाते. हे कसे काम करते ते कार्यपद्धतीच्या पानावर स्पष्ट केले आहे.

बहुतेक संपर्कांमध्ये सुरुवातीचा धोकाच खूप कमी असतो. अमेरिकेत, एचआयव्ही स्थिती माहीत नसलेल्या स्त्रीसोबत कंडोमशिवाय एकदा योनीमार्गे संभोग केलेल्या पुरुषासाठी अंदाज <0.0001% (सुमारे 15,00,000 पैकी 1) असतो. आठवडा 4 मध्ये प्रयोगशाळेतील चाचणी निगेटिव्ह आल्यानंतर तो <0.0001% (सुमारे 1,10,00,000 पैकी 1) होतो.

लवकर उत्तरासाठी चाचणी निवडणे

  • सर्वात लवकर उत्तर हवे आहे? NAT सुमारे दिवस 10 पासून एचआयव्ही ओळखू शकते, पण ती महाग असते आणि सगळीकडे उपलब्ध नसते.
  • सर्वसाधारणपणे सर्वात चांगला पर्याय: शिरेतून रक्त घेऊन केलेली प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी. ती बहुतेक ठिकाणी उपलब्ध असते आणि दिवस 45 पासून निर्णायक असते.
  • घरगुती चाचणी वापरत आहात? बहुतेक घरगुती चाचण्या अँटीबॉडी चाचण्या असतात. त्या उपयोगी आहेत, पण दिवस 90 पासूनच निर्णायक असतात. पाहा घरगुती एचआयव्ही चाचण्या.

लवकर चाचणी केल्याने तुम्हाला शांत वाटत असेल, तर ती करायला हरकत नाही. फक्त त्या चाचणीचा विंडो पीरियड संपल्यावर पुन्हा चाचणी करण्याचे नियोजन करा.

तुम्ही PEP घेतले असेल तर

PEP मुळे चाचणीचे नियोजन बदलू शकते. तुमच्या डॉक्टरांनी दिलेल्या वेळापत्रकाप्रमाणे करा. CDC संपर्कानंतर सुमारे 4 ते 6 आठवड्यांनी आणि 12 आठवड्यांनी एचआयव्ही चाचण्यांची शिफारस करते.

आता काय करायचे

  1. 72 तासांपेक्षा कमी वेळ झाला असेल तर, चाचण्यांचा विचार करण्याआधी PEP बद्दल विचारा.
  2. तुमची वेळ समजून घ्या. संपर्कापासूनचे दिवस मोजा आणि वरच्या तक्त्यात तुम्ही कुठे आहात ते पाहा.
  3. चाचणी काहीतरी सांगू शकेल तेव्हा ती करा, शक्यतो सुमारे आठवडा 3 पासून पुढे प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणीने.
  4. विंडो पीरियड संपल्यावर पुन्हा चाचणी करा जर तुमची पहिली चाचणी त्याच्या आत झाली असेल. नवीन संपर्क झाला नसेल तर, विंडो पीरियडनंतरचा निगेटिव्ह निकाल म्हणजे त्या संपर्कातून तुम्हाला एचआयव्ही झालेला नाही.
  5. कोणताही पॉझिटिव्ह किंवा रिॲक्टिव्ह निकाल आल्यास पुढील प्रयोगशाळा चाचणी आवश्यक आहे. पाहा पॉझिटिव्ह चाचणीनंतर काय करायचे.