PEP: संपर्कानंतर
PEP 72 तासांच्या आत सुरू करायलाच हवे. जितके लवकर तितके चांगले: शक्यतो 24 तासांच्या आत. 72 तासांनंतर त्याची शिफारस केली जात नाही.
PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) हा संभाव्य संपर्कानंतर, विषाणूचा संसर्ग रुजू नये म्हणून घ्यायचा एचआयव्ही औषधांचा छोटा कोर्स आहे. ते 28 दिवस रोज घ्यावे लागते.
ते कसे मिळवायचे
- रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात, तातडीच्या उपचार केंद्रात किंवा लैंगिक आरोग्य क्लिनिकमध्ये जा आणि तुम्हाला PEP हवे असल्याचे सांगा.
- तुम्हाला संपर्काबद्दल विचारले जाईल आणि प्राथमिक एचआयव्ही चाचणी केली जाईल. औषध सुरू करण्यापूर्वी निकालाची वाट पाहण्याची गरज नाही.
- पूर्ण 28 दिवस प्रत्येक डोस घ्या. सध्याच्या औषधांचे दुष्परिणाम सहसा सौम्य असतात.
- संपर्कानंतर सुमारे 4 ते 6 आठवड्यांनी आणि 12 आठवड्यांनी पुढील एचआयव्ही चाचण्या होतील.
अधिक तपशील PEP कसे मिळवायचे या पानावर आहे.
ते कोणासाठी आहे
एचआयव्ही असलेल्या आणि व्हायरल लोड (रक्तातील विषाणूचे प्रमाण) नियंत्रणात असल्याचे माहीत नसलेल्या व्यक्तीशी मोठा संपर्क झाल्यानंतर, उदा. कंडोमशिवाय लैंगिक संबंध किंवा सुया सामायिक करणे, PEP ची शिफारस केली जाते. दुसऱ्या व्यक्तीची स्थिती माहीत नसल्यास, प्रत्येक परिस्थितीनुसार निर्णय घेतला जातो. लैंगिक अत्याचारानंतरही ते वापरले जाते. तपशिलांच्या आधारे निर्णय घेण्यासाठी डॉक्टर तुम्हाला मदत करतील.
PrEP: संपर्कापूर्वी
PrEP (प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे एचआयव्ही टाळण्यासाठी आधीपासून नियमित घ्यायचे औषध) हे एचआयव्ही नसलेल्या व्यक्ती तो होऊ नये म्हणून घेतात. सांगितल्याप्रमाणे घेतल्यास, ते लैंगिक संबंधातील धोका गुदमार्गे संभोगासाठी सुमारे 99% आणि योनीमार्गे संभोगासाठी सुमारे 90% कमी करते. इंजेक्शनद्वारे ड्रग्ज घेण्यातील धोका ते किमान 74% कमी करते.
पर्याय
- रोजच्या गोळ्या. सर्वाधिक ठिकाणी उपलब्ध असलेला पर्याय.
- प्रसंगानुसार गोळ्या (‘2-1-1’). लैंगिक संबंधाच्या आधी-नंतर घ्यायच्या; पुरुषांशी संबंध ठेवणाऱ्या काही पुरुषांसाठी हा पर्याय आहे.
- इंजेक्शन. दर दोन महिन्यांनी, किंवा नवीन पर्यायांमध्ये वर्षातून दोनदा दिले जाणारे दीर्घकाळ परिणाम करणारे इंजेक्शन.
कोणी विचार करावा
- ज्यांच्या लैंगिक जोडीदाराला एचआयव्ही आहे आणि त्याचा व्हायरल लोड नियंत्रणात नाही, किंवा ज्याची स्थिती माहीत नाही
- नवीन किंवा अधूनमधूनच्या जोडीदारांसोबत नेहमी कंडोम न वापरणारे लोक
- गेल्या सहा महिन्यांत ज्यांना लैंगिक संक्रमित संसर्गाचे (STI) निदान झाले आहे
- इंजेक्शनद्वारे ड्रग्ज घेणारे आणि साहित्य सामायिक करणारे लोक
- ज्यांनी एकापेक्षा जास्त वेळा PEP घेतले आहे
PrEP घेताना नियमित एचआयव्ही चाचण्या आणि तपासण्या आवश्यक असतात. तुम्ही नुकताच PEP चा कोर्स पूर्ण केला असेल आणि पुढेही संपर्काची शक्यता असेल, तर अनेकदा थेट PrEP सुरू करता येते.
U=U: न दिसणारा म्हणजे न पसरणारा
एचआयव्ही असलेली व्यक्ती उपचार घेऊन तिचा व्हायरल लोड अनडिटेक्टेबल (प्रति मिलिलिटर 200 प्रतींपेक्षा कमी) ठेवते, तेव्हा ती लैंगिक संबंधातून एचआयव्ही पसरवत नाही. ज्या जोडप्यांमध्ये एका जोडीदाराला एचआयव्ही होता आणि दुसऱ्याला नव्हता, अशांच्या मोठ्या अभ्यासांत, कंडोमशिवाय हजारो वेळा लैंगिक संबंध होऊनही, व्हायरल लोड नियंत्रणात असलेल्या जोडीदारांकडून एकही संसर्ग आढळला नाही.
अनडिटेक्टेबल व्हायरल लोड गाठण्यासाठी सहा महिन्यांपर्यंत उपचार लागू शकतात, आणि तो तसाच राहणे नियमित उपचारांवर अवलंबून असते. U=U (Undetectable = Untransmittable, म्हणजे ‘न दिसणारा = न पसरणारा’) लैंगिक संबंधांना लागू होते; सुया सामायिक करण्याबाबत ते सिद्ध झालेले नाही, त्यामुळे सुया सामायिक करण्यात अजूनही धोका असतो. अधिक वाचा: U=U: न दिसणारा म्हणजे न पसरणारा.
तुमच्या अंदाजात यांचा कसा विचार होतो
कॅल्क्युलेटरमध्ये, PrEP आणि PEP तुम्ही ते किती नियमितपणे घेतले आणि PEP किती लवकर सुरू केले यानुसार अंदाज कमी करतात. PrEP चा परिणाम संपर्काच्या प्रकारावरही अवलंबून असतो. जोडीदाराचा व्हायरल लोड अनडिटेक्टेबल असल्यास लैंगिक धोका शून्य धरला जातो. नेमके आकडे कार्यपद्धतीच्या पानावर दिले आहेत.