हा अंदाज किती अचूक आहे?
तो ज्या प्रकाशित सरासरी आकड्यांवर आधारित आहे, तितकाच तो अचूक आहे, आणि त्या आकड्यांमध्ये बरीच अनिश्चितता असते. प्रत्यक्ष धोका अशा गोष्टींवर अवलंबून असतो ज्या कॅल्क्युलेटरला दिसत नाहीत, उदा. तुमच्या जोडीदाराचा नेमका व्हायरल लोड (रक्तातील विषाणूचे प्रमाण). किती तातडीने पावले उचलायची हे ठरवण्यासाठी त्याचा वापर करा. तुम्हाला एचआयव्ही आहे की नाही हे फक्त चाचणीच सांगू शकते.
गेल्या काही दिवसांत माझा संभाव्य संपर्क झाला. मी काय करावे?
72 तासांपेक्षा कमी वेळ झाला असेल, तर आजच रुग्णालयाच्या आपत्कालीन विभागात, तातडीच्या उपचार केंद्रात किंवा लैंगिक आरोग्य क्लिनिकमध्ये जा आणि PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) बद्दल विचारा. तुम्हाला त्याची गरज आहे का ते डॉक्टर सांगतील. ते जितके लवकर सुरू होईल तितके चांगले काम करते, शक्यतो 24 तासांच्या आत. चाचणीची वाट पाहू नका: इतक्या लवकर कोणतीही चाचणी नवीन संसर्ग ओळखू शकत नाही.
मुखमैथुनातून एचआयव्ही होऊ शकतो का?
शक्य आहे, पण क्वचितच होते. CDC हा धोका कमी मानते. तोंडात व्रण, हिरड्यांतून रक्त किंवा जननेंद्रियांवर जखमा असताना तोंडात वीर्यस्खलन झाल्यास तो थोडा वाढू शकतो, आणि इतर लैंगिक संक्रमित संसर्ग (STI) असल्यासही तो वाढू शकतो.
चुंबन, लाळ किंवा टॉयलेट सीटमुळे मला एचआयव्ही होऊ शकतो का?
नाही. लाळ, घाम, अश्रू, चुंबन, अन्न किंवा पेये वाटून घेणे, शौचालये किंवा कीटकांचे चावे यांतून एचआयव्ही पसरत नाही. त्यासाठी रक्त, वीर्य, वीर्यपूर्व द्रव, गुदद्वारातील किंवा योनीतील स्राव, किंवा आईचे दूध रक्तप्रवाहात किंवा श्लेष्मल त्वचेतून शरीरात जावे लागते.
वांशिक पार्श्वभूमीमुळे एचआयव्हीच्या धोक्यात फरक पडतो का?
जैविकदृष्ट्या नाही. लैंगिक संबंधातून किंवा रक्तातून एचआयव्ही पसरण्याची शक्यता सर्वांसाठी सारखीच असते. फरक असतो तो वेगवेगळ्या समुदायांमध्ये एचआयव्ही किती प्रमाणात आहे यात, आणि तो सामाजिक व आर्थिक कारणांमुळे असतो. त्यामुळे स्थिती माहीत नसलेल्या जोडीदाराला एचआयव्ही असण्याची शक्यता बदलते, म्हणून जिथे अधिकृत आकडे उपलब्ध आहेत (सध्या युनायटेड किंग्डम आणि अमेरिका), तिथे तुम्ही जोडीदाराचा समुदाय नोंदवू शकता.
विंडो पीरियड म्हणजे काय?
संसर्ग झाल्यापासून चाचणी तो विश्वासार्हपणे ओळखू शकेपर्यंतचा काळ. NAT (न्यूक्लिक अॅसिड चाचणी) साठी तो 10 ते 33 दिवस, आणि प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणीसाठी (शिरेतून रक्त घेऊन) 18 ते 45 दिवस असतो. रॅपिड अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणीसाठी (बोटातून रक्त घेऊन) तो 18 ते 90 दिवस, आणि अँटीबॉडी चाचणीसाठी 23 ते 90 दिवस असतो; बहुतेक रॅपिड चाचण्या आणि घरगुती स्व-चाचण्या अँटीबॉडी चाचण्याच असतात. विंडो पीरियड संपल्यानंतरच निगेटिव्ह निकाल निर्णायक ठरतो.
निगेटिव्ह निकालावर केव्हा विश्वास ठेवता येतो?
33 दिवसांनी केलेली NAT, 45 दिवसांनी केलेली प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी (शिरेतून रक्त घेऊन), किंवा 90 दिवसांनी केलेली कोणतीही एचआयव्ही चाचणी निगेटिव्ह आल्यास त्या संपर्कातून एचआयव्ही झालेला नाही हे निश्चित होते. त्यानंतर नवीन संपर्क झाला नसेल, हे यात गृहीत धरले आहे. तुम्ही PEP घेतले असेल, तर CDC संपर्कानंतर 4 ते 6 आठवड्यांनी आणि 12 आठवड्यांनी चाचण्या करण्याचा सल्ला देते, त्यामुळे तुमच्या डॉक्टरांच्या वेळापत्रकाप्रमाणे करा.
घरगुती स्व-चाचण्या विश्वासार्ह असतात का?
हो, मान्यताप्राप्त स्व-चाचण्या अचूक असतात, पण त्यांपैकी बहुतेक अँटीबॉडी चाचण्या असतात, त्यामुळे त्या संपर्कानंतर 90 दिवसांनीच निर्णायक ठरतात. पॉझिटिव्ह स्व-चाचणीची पुष्टी करण्यासाठी नेहमी पुढील प्रयोगशाळा चाचणी करावी लागते.
U=U म्हणजे काय?
Undetectable = Untransmittable, म्हणजे ‘न दिसणारा = न पसरणारा’. उपचार घेणारी आणि व्हायरल लोड अनडिटेक्टेबल (चाचणीत न दिसणारा, प्रति मिलिलिटर 200 प्रतींपेक्षा कमी) ठेवणारी एचआयव्ही असलेली व्यक्ती लैंगिक संबंधातून एचआयव्ही पसरवत नाही. याला जोडप्यांवरील मोठ्या अभ्यासांचा आधार आहे. सुया सामायिक करण्याच्या बाबतीत हे सिद्ध झालेले नाही.
PrEP घेत असतानाही मला एचआयव्ही होऊ शकतो का?
तुम्ही PrEP (प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे एचआयव्ही टाळण्यासाठी आधीपासून नियमित घ्यायचे औषध) सांगितल्याप्रमाणे घेत असाल, तर याची शक्यता खूपच कमी आहे. ते लैंगिक संबंधातील धोका गुदमार्गे संभोगासाठी सुमारे 99% आणि योनीमार्गे संभोगासाठी सुमारे 90% कमी करते. डोस चुकल्यास संरक्षण कमी होते, आणि सुरुवात केल्यावर संरक्षण तयार व्हायला वेळ लागतो. PrEP सोबत होणाऱ्या नियमित एचआयव्ही चाचण्या करत राहा.
मला लक्षणे आहेत. याचा अर्थ मला एचआयव्ही आहे का?
नेहमीच असे नसते. सुरुवातीच्या एचआयव्हीमुळे ताप, पुरळ, घसा खवखवणे किंवा ग्रंथींना सूज येऊ शकते, पण अनेक सामान्य संसर्गांमुळेही हे होऊ शकते, आणि एचआयव्ही असलेल्या अनेक लोकांना कोणतीही लक्षणे नसतात. चिंतेमुळेही खरीखुरी शारीरिक लक्षणे दिसू शकतात. तुम्हाला काळजी वाटत असेल, तर सुरुवातीचा संसर्ग ओळखू शकणारी चाचणी करून घ्या.
माझा अंदाज खूप कमी आहे. तरीही चाचणी करावी का?
हो, ते चांगले ठरेल. चाचणी लवकर होते, अनेकदा मोफत असते, आणि खात्री करून घेण्याचा तो एकमेव मार्ग आहे. CDC देखील 13 ते 64 वयोगटातील प्रत्येकाने किमान एकदा एचआयव्ही चाचणी करून घ्यावी अशी शिफारस करते.
मी भरलेली कोणतीही माहिती साठवली किंवा इतरांना दिली जाते का?
नाही. सर्व गणना पूर्णपणे तुमच्या ब्राउझरमध्येच होते. तुम्ही टाइप केलेले काहीही सर्व्हरला पाठवले जात नाही, साठवले जात नाही किंवा ट्रॅक केले जात नाही, आणि पान बंद केल्यावर ते सर्व पुसले जाते.