PrEP घेत असताना एचआयव्हीचा धोका: तुम्ही किती सुरक्षित आहात?

PrEP (प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे एचआयव्ही टाळण्यासाठी आधीपासून नियमित घ्यायचे औषध) हे एचआयव्ही नसलेले लोक घेतात, म्हणजे संपर्क झाला तरी एचआयव्हीचा संसर्ग शरीरात रुजू नये. हे उपलब्ध असलेल्या सर्वात प्रभावी प्रतिबंधक साधनांपैकी एक आहे, पण ते तुमच्यासाठी किती चांगले काम करते हे ते सांगितल्याप्रमाणे घेण्यावर अवलंबून असते.

PrEP किती चांगले काम करते

CDC च्या अंदाजानुसार, रोज घेतल्यास PrEP पुरुषांशी संबंध ठेवणाऱ्या पुरुषांसाठी लैंगिक संबंधातून एचआयव्ही होण्याचा धोका सुमारे 99% कमी करते. विषमलिंगी पुरुष आणि स्त्रियांसाठी CDC चा आकडा कमी आहे, सुमारे 90%, आणि तो अलीकडच्या वापरावर आधारित आहे. इंजेक्शनद्वारे ड्रग्ज घेण्यातील धोका PrEP किमान 74% कमी करते. कॅल्क्युलेटर गुदमार्गे संभोग आणि मुखमैथुनासाठी पहिला आकडा, आणि योनीमार्गे संभोगासाठी दुसरा आकडा वापरते.

याचा अर्थ समजण्यासाठी, एचआयव्ही असलेल्या आणि उपचार न घेणाऱ्या जोडीदारासोबत स्वीकारणाऱ्या (receptive) गुदमार्गे संभोगाचे, म्हणजे सर्वाधिक धोक्याच्या लैंगिक संबंधाचे, उदाहरण घ्या. PrEP शिवाय अंदाजित धोका प्रति संपर्क 1.4% (सुमारे 72 पैकी 1) आहे. PrEP नियमितपणे घेतल्यास तो 0.014% (सुमारे 7,200 पैकी 1) पर्यंत कमी होतो. एचआयव्ही असलेल्या पुरुषासोबत योनीमार्गे संभोग करणाऱ्या स्त्रीसाठी तो 0.08% (सुमारे 1,200 पैकी 1) वरून 0.008% (सुमारे 12,000 पैकी 1) पर्यंत कमी होतो. ही घट तुलनेने कमी आहे, कारण योनीमार्गे संभोगासाठी PrEP चा अंदाजित परिणाम कमी आहे.

डोस चुकणे का महत्त्वाचे आहे

संपर्क होतो त्या वेळी तुमच्या शरीरात पुरेसे औषध असेल, तरच PrEP काम करते. CDC हे स्पष्ट शब्दांत सांगते: PrEP काम करण्यासाठी ते सांगितल्याप्रमाणेच घ्यायला हवे.

एचआयव्ही असलेल्या जोडीदारासोबत त्याच स्वीकारणाऱ्या गुदमार्गे संभोगासाठी कॅल्क्युलेटर तीन पातळ्या वापरते:

• नियमितपणे घेतल्यास: 0.014% (सुमारे 7,200 पैकी 1)
• बहुतांश नियमितपणे, पण काही डोस चुकवून: 0.14% (सुमारे 720 पैकी 1)
• अनियमितपणे घेतल्यास: 0.69% (सुमारे 140 पैकी 1)

स्वीकारणाऱ्या योनीमार्गे संभोगासाठी, याच तीन पातळ्यांवर अनुक्रमे 0.008% (सुमारे 12,000 पैकी 1), 0.02% (सुमारे 5,000 पैकी 1) आणि 0.048% (सुमारे 2,100 पैकी 1) असा धोका येतो.

मधली आणि खालची पातळी ही कॅल्क्युलेटरची कामचलाऊ गृहितके आहेत, अचूक मोजमापे नाहीत. तरीही दिशा स्पष्ट आहे: जितके जास्त डोस चुकतील, तितके तुमचे संरक्षण कमी.

तुमचे अनेक डोस चुकले असतील आणि संभाव्य संपर्क झाला असेल, तर लगेच डॉक्टरांशी संपर्क साधा. तुम्हाला PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) ची गरज आहे का हे ते सांगू शकतात; PEP 72 तासांच्या आत सुरू करायलाच हवे.

संरक्षण केव्हा सुरू होते

पहिल्यांदा सुरू केल्यावर संरक्षण लगेच मिळत नाही. CDC नुसार PrEP च्या गोळ्या रोज घेतल्यास, स्वीकारणाऱ्या गुदमार्गे संभोगासाठी सुमारे 7 दिवसांनी, आणि स्वीकारणाऱ्या योनीमार्गे संभोगासाठी व इंजेक्शनद्वारे ड्रग्ज घेण्यासाठी सुमारे 21 दिवसांनी जास्तीत जास्त संरक्षण मिळते. PrEP इंजेक्शनच्या बाबतीत, हा कालावधी इंजेक्शनच्या प्रकारावर अवलंबून असतो.

सुरू करण्यापूर्वी, तुम्हाला आधीपासून एचआयव्ही नाही याची खात्री करण्यासाठी एचआयव्ही चाचणी करून घ्यावी लागते.

PrEP चे पर्याय

• रोजच्या गोळ्या. सर्वाधिक वापरला जाणारा पर्याय.
• प्रसंगानुसार गोळ्या, लैंगिक संबंधाच्या वेळेच्या आधी-नंतर घ्यायच्या. पुरुषांशी संबंध ठेवणाऱ्या काही पुरुषांसाठी हा पर्याय आहे. नेमके वेळापत्रक तुमचे डॉक्टर समजावून सांगतील.
• दीर्घकाळ परिणाम करणारी इंजेक्शने, जी डॉक्टर ठरावीक अंतराने देतात.

तुम्ही नुकताच PEP चा कोर्स पूर्ण केला असेल आणि पुढेही संपर्क होण्याची शक्यता असेल, तर CDC मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार मधे खंड न पडू देता थेट PrEP सुरू करता येते, आणि PEP चा कोर्स संपताना एचआयव्ही चाचणी केली जाते.

थांबवणे आणि पुन्हा सुरू करणे

तुम्ही PrEP थांबवण्याचा विचार करत असाल, तर तुमच्या डॉक्टरांशी बोलण्याचा सल्ला CDC देते, म्हणजे तुम्ही ते सुरक्षितपणे थांबवण्याचे नियोजन करू शकाल आणि तुमची परिस्थिती बदलल्यास संरक्षित राहू शकाल. नंतर पुन्हा सुरू करायचे असल्यास, पहिल्यांदा सुरू करताना केली तशीच, आधी पुन्हा एचआयव्ही चाचणी करावी लागेल.

PrEP इतर STI टाळत नाही

CDC स्पष्ट सांगते की PrEP एचआयव्ही होण्याची शक्यता कमी करते, पण इतर लैंगिक संक्रमित संसर्ग (STI) किंवा गरोदरपणा टाळत नाही. क्लॅमिडिया, गोनोरिया आणि सिफिलिस अजूनही जोडीदारांमध्ये पसरू शकतात. इतर STI मुळे एचआयव्हीचा धोकाही साधारण दुप्पट होतो (कॅल्क्युलेटर 2 हा गुणक वापरते).

कंडोम इतर अनेक STI पासून संरक्षण करण्यास मदत करतात, आणि PrEP च्या तपासणीच्या वेळी तुम्ही STI चाचण्या मागू शकता. अधिक वाचा: एचआयव्ही आणि STI.

नियमित तपासण्या

तुम्ही PrEP घेत असताना, एचआयव्ही चाचण्यांसाठी आणि औषधाचे प्रिस्क्रिप्शन पुन्हा घेण्यासाठी किंवा इंजेक्शनसाठी नियमित भेटी देण्याचा सल्ला CDC देते. या भेटींमुळे समस्या लवकर लक्षात येतात. क्वचित एखाद्या चाचणीचा निकाल पॉझिटिव्ह आला, तर पाहा एचआयव्ही चाचणी पॉझिटिव्ह आल्यानंतर काय करायचे.

आता काय करायचे

• PrEP सांगितल्याप्रमाणे घेत आहात? लैंगिक संबंधातून तुमचा धोका खूप कमी आहे. ते घेत राहा आणि तपासण्या चुकवू नका.
• डोस चुकले आणि अलीकडे संपर्क झाला? PEP बद्दल आत्ताच डॉक्टरांशी संपर्क साधा. त्यासाठी 72 तासांची मुदत असते.
• नुकतेच सुरू केले? लक्षात ठेवा, संरक्षण पूर्ण होण्यास वेळ लागतो. तोपर्यंत शक्य असल्यास कंडोम वापरा.
• थांबवण्याचा विचार करत आहात? आधी तुमच्या डॉक्टरांसोबत त्याचे नियोजन करा.
• अजून PrEP सुरू केलेले नाही? PrEP आणि PEP बद्दल वाचा, आणि ते तुमच्यासाठी योग्य आहे का हे लैंगिक आरोग्य क्लिनिकमध्ये विचारा.