एचआयव्ही चाचण्या आणि विंडो पीरियड

विंडो पीरियड

एचआयव्ही शरीरात शिरल्यानंतर चाचणीत तो दिसू लागायला वेळ लागतो. या मधल्या काळाला विंडो पीरियड म्हणतात. या काळात व्यक्तीला एचआयव्ही असूनही चाचणी निगेटिव्ह येऊ शकते. प्रत्येक प्रकारची चाचणी वेगळी गोष्ट शोधते, त्यामुळे प्रत्येकीचा विंडो पीरियड वेगळा असतो.

NAT (न्यूक्लिक अॅसिड चाचणी)

रक्तातील विषाणूचे जनुकीय घटक शोधते. ती सर्वात लवकर, सुमारे 10 व्या दिवसापासून, एचआयव्ही ओळखू शकते, पण ती महाग आहे आणि सगळीकडे उपलब्ध नसते. एखाद्याचा अलीकडे जास्त धोक्याचा संपर्क झाला असेल किंवा सुरुवातीच्या संसर्गाची लक्षणे असतील तेव्हा ती प्रामुख्याने वापरली जाते.

अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी

बहुतेक क्लिनिक आणि प्रयोगशाळांमधील नेहमीची चाचणी, जिला कधीकधी चौथ्या पिढीची चाचणी म्हणतात. ती एचआयव्हीच्या अँटीबॉडी आणि विषाणूचे p24 हे प्रथिन, दोन्ही ओळखते; हे प्रथिन अँटीबॉडी तयार होण्याआधी दिसू लागते. प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी (शिरेतून रक्त घेऊन) 45 दिवसांनी निर्णायक असते. रॅपिड अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणीला (बोटातून रक्त घेऊन) 90 दिवसांपर्यंत लागतात.

अँटीबॉडी चाचणी

एचआयव्हीला प्रतिसाद म्हणून तुमचे शरीर तयार करते त्या अँटीबॉडीच फक्त ओळखते, आणि त्या दिसू लागायला जास्त वेळ लागतो. बहुतेक रॅपिड चाचण्या आणि घरी करायच्या स्व-चाचण्या, तोंडातील स्वॅबच्या चाचण्यांसह, अँटीबॉडी चाचण्या असतात आणि 90 दिवसांपासून निर्णायक असतात.

चाचणीचे वेळापत्रक

• पहिले 72 तास: कोणत्याही चाचणीसाठी खूप लवकर. तुमच्या जोडीदाराला एचआयव्ही असेल आणि तो प्रभावी उपचार घेत नसेल, किंवा त्याची स्थिती तुम्हाला माहीत नसेल, तर आत्ताच PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) बद्दल विचारा. ते 72 तासांच्या आत सुरू करायलाच हवे.
• दिवस 10 ते 33: NAT एचआयव्ही ओळखू लागते. निगेटिव्ह NAT दिवस 33 पासून निर्णायक असते.
• दिवस 18 ते 45: प्रयोगशाळेतील अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणी एचआयव्ही ओळखू लागते. निगेटिव्ह निकाल दिवस 45 पासून निर्णायक असतो.
• दिवस 18 ते 90: रॅपिड अँटीजेन/अँटीबॉडी चाचणीचा (बोटातून रक्त घेऊन) विंडो पीरियड. बहुतेक घरगुती स्व-चाचण्यांसह अँटीबॉडी चाचण्यांचा विंडो पीरियड 23 ते 90 दिवसांचा असतो.
• दिवस 90 नंतर: यांपैकी कोणत्याही चाचणीचा निगेटिव्ह निकाल निर्णायक असतो.

लवकर चाचणी करणे तरीही उपयोगी ठरू शकते, विशेषतः तुम्हाला चिंता वाटत असल्यास, पण विंडो पीरियड संपल्यावर पुन्हा चाचणी करण्याचे ठरवा. तुम्ही PEP घेतले असल्यास डॉक्टरांनी सांगितलेल्या वेळापत्रकाप्रमाणे चाचणी करा; CDC संपर्कानंतर सुमारे 4 ते 6 आठवड्यांनी आणि 12 आठवड्यांनी चाचणीची शिफारस करते.

लक्षणे म्हणजे चाचणी नव्हे

काही लोकांना एचआयव्ही झाल्यानंतर 2 ते 4 आठवड्यांनी फ्लूसारखा आजार होतो: ताप, पुरळ, घसा खवखवणे, ग्रंथींना सूज किंवा तोंडात जखमा. अनेकांना कोणतीही लक्षणे नसतात, आणि हीच लक्षणे इतर अनेक कारणांमुळेही असू शकतात. संभाव्य संपर्कानंतर ती दिसल्यास डॉक्टरांना भेटा आणि सुरुवातीचा संसर्ग ओळखू शकणारी चाचणी मागा.

चाचणी कुठे करावी

• लैंगिक आरोग्य आणि लैंगिक संक्रमित संसर्ग (STI) क्लिनिक, अनेकदा मोफत आणि गोपनीय
• तुमचे डॉक्टर किंवा सामुदायिक आरोग्य केंद्र
• रॅपिड चाचण्या करणाऱ्या फार्मसी आणि सामाजिक संस्था
• फार्मसीमधून किंवा ऑनलाइन मिळणारी घरगुती स्व-चाचणी किट

अमेरिकेत, gettested.cdc.gov तुमच्या जवळची मोफत चाचणी शोधायला मदत करते. CDC नुसार 13 ते 64 वयोगटातील प्रत्येकाने किमान एकदा चाचणी करून घ्यावी. इतर देशांत, राष्ट्रीय आरोग्य सेवा आणि लैंगिक आरोग्यविषयक सेवाभावी संस्था सहसा अशीच शोध सुविधा चालवतात.

निकालानंतर

विंडो पीरियडनंतर निगेटिव्ह: त्यानंतर तुमचा दुसरा कोणताही संपर्क झाला नसेल, तर त्या संपर्कातून तुम्हाला एचआयव्ही झालेला नाही. पुन्हा संपर्काची शक्यता असल्यास PrEP (प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे एचआयव्ही टाळण्यासाठी आधीपासून नियमित घ्यायचे औषध) बद्दल विचारा.

विंडो पीरियडच्या आत निगेटिव्ह: दिलासा देणारा, पण विंडो पीरियड संपल्यावर पुन्हा चाचणी करा.

पॉझिटिव्ह किंवा रिॲक्टिव्ह: पुष्टी करण्यासाठी प्रयोगशाळेतील पुढील चाचणी लागेल. एचआयव्हीची पुष्टी झाल्यास उपचार खूप चांगले काम करतात आणि एचआयव्ही असलेले लोक दीर्घ, निरोगी आयुष्य जगू शकतात. व्हायरल लोड (रक्तातील विषाणूचे प्रमाण) सतत अनडिटेक्टेबल (चाचणीत न दिसणारा) ठेवणारे लोक लैंगिक संबंधातून एचआयव्ही पसरवत नाहीत (U=U: Undetectable = Untransmittable, म्हणजे ‘न दिसणारा = न पसरणारा’).