Pencere dönemi
HIV vücuda girdikten sonra bir testin onu saptayabilmesi için zaman geçmesi gerekir. Bu aralığa pencere dönemi denir. Bu dönemde bir kişi HIV ile enfekte olduğu hâlde testte negatif sonuç alabilir. Her test türü farklı bir şeyi arar; bu nedenle her birinin kendi pencere dönemi vardır.
| Test | Saptamaya başladığı gün | Negatif sonucun kesinleştiği gün |
|---|---|---|
| Nükleik asit testi (NAT / RNA) | 10. gün | 33. gün |
| Laboratuvar antijen/antikor testi (4. kuşak, damardan alınan kan) | 18. gün | 45. gün |
| Hızlı antijen/antikor testi (parmak ucundan kan) | 18. gün | 90. gün |
| Antikor testi (çoğu hızlı test ve evde HIV testleri) | 23. gün | 90. gün |
Nükleik asit testi (NAT)
Kanda virüsün genetik materyalini arar. HIV’i en erken, yaklaşık 10. günden itibaren saptayabilen testtir; ancak pahalıdır ve her yerde sunulmaz. Esas olarak yakın zamanda yüksek riskli bir temas yaşamış ya da erken enfeksiyon belirtileri olan kişilerde kullanılır.
Antijen/antikor testi
Çoğu klinik ve laboratuvarda kullanılan standart testtir; bazen dördüncü kuşak test olarak da adlandırılır. Hem HIV antikorlarını hem de virüse ait olan ve antikorlardan önce ortaya çıkan p24 adlı proteini saptar. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan) 45. günde kesin sonuç verir. Hızlı antijen/antikor testinin (parmak ucundan kan) kesin sonuç vermesi için 90 güne kadar beklemek gerekir.
Antikor testi
Yalnızca vücudunuzun HIV’e yanıt olarak ürettiği antikorları saptar; bu antikorların ortaya çıkması daha uzun sürer. Ağızdan sürüntü alınan testler de dahil olmak üzere hızlı testlerin ve evde yapılan kendi kendine testlerin çoğu antikor testidir ve 90. günden itibaren kesin sonuç verir.
Test zaman çizelgesi
- İlk 72 saat: Herhangi bir test için çok erken. Partneriniz HIV ile yaşıyor ve etkili bir tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, temas sonrası profilaksiyi (PEP) hemen sorun. PEP 72 saat içinde başlanmalıdır.
- 10. ile 33. günler arası: NAT, HIV’i saptamaya başlayabilir. Negatif NAT sonucu 33. günden itibaren kesindir.
- 18. ile 45. günler arası: Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi HIV’i saptamaya başlayabilir. Negatif sonuç 45. günden itibaren kesindir.
- 18. ile 90. günler arası: Hızlı antijen/antikor testinin (parmak ucundan kan) pencere dönemidir. Evde yapılan kendi kendine testlerin çoğu da dahil olmak üzere antikor testlerinin pencere dönemi 23 ila 90 gündür.
- 90. günden itibaren: Bu testlerden herhangi birinde negatif sonuç kesindir.
Erken test yaptırmak, özellikle kaygılıysanız, yine de yararlı olabilir; ancak pencere dönemi kapandıktan sonra bir kontrol testi planlayın. PEP kullandıysanız hekiminizin belirlediği takvime uyun; ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra test yapılmasını önerir.
Belirtiler bir test değildir
Bazı kişilerde HIV bulaştıktan 2 ila 4 hafta sonra ateş, döküntü, boğaz ağrısı, lenf bezlerinde şişlik ya da ağızda yaralar (aft) gibi bulgularla seyreden grip benzeri bir hastalık görülür. Pek çok kişide ise hiç belirti olmaz ve aynı belirtilerin başka birçok nedeni olabilir. Olası bir temastan sonra bu belirtiler sizde varsa bir hekime başvurun ve erken enfeksiyonu saptayabilen bir test isteyin.
Nerede test yaptırabilirsiniz
- Cinsel sağlık ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBE) klinikleri; çoğu zaman ücretsiz ve gizli
- Hekiminiz ya da bir toplum sağlığı merkezi
- Hızlı test sunan eczaneler ve sivil toplum kuruluşları
- Eczanelerden ya da internetten alınabilen evde HIV testi kitleri
ABD’de gettested.cdc.gov size yakın ücretsiz test noktalarını bulmanıza yardımcı olur. CDC, 13 ila 64 yaş arasındaki herkesin en az bir kez HIV testi yaptırmasını önerir. Diğer ülkelerde ulusal sağlık hizmetleri ve cinsel sağlık alanında çalışan hayır kuruluşları genellikle benzer arama araçları sunar.
Sonucunuzdan sonra
Pencere döneminden sonra negatif: O zamandan beri başka bir temas yaşamadıysanız, o temas nedeniyle HIV ile enfekte olmadınız. Yeniden temas yaşama olasılığınız varsa temas öncesi profilaksiyi (PrEP) sorun.
Pencere dönemi içinde negatif: İçinizi rahatlatır, ancak pencere dönemi kapandıktan sonra testi tekrarlayın.
Pozitif ya da reaktif: Sonucu doğrulamak için laboratuvarda bir doğrulama testi yaptırmanız gerekir. HIV doğrulanırsa tedavi çok iyi sonuç verir ve HIV ile yaşayan kişilerin uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmesini sağlar. Viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan kişiler cinsel yolla HIV bulaştırmaz (U=U: Saptanamayan = Bulaştırmayan).