Olası bir temas sizi endişelendiriyor mu? Net ve gerçekçi bir rakam görün.

Konular

Belirli sorulara yanıtlar

• Prezervatif yırtıldı mı? HIV riski ve yapmanız gerekenler

  Prezervatif (kondom) yırtıldıysa, kaydıysa ya da çıktıysa o ilişkiyi prezervatifsiz ilişki olarak kabul edin. Tek bir ilişkinin riski genellikle düşüktür; ancak partnerinizde HIV varsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, 72 saat içinde başlanan temas sonrası profilaksi (PEP) enfeksiyonu önleyebilir.

• Tek seferde HIV bulaşır mı?

  Evet, tek bir temasla HIV bulaşması mümkündür, ancak olasılığı düşüktür. Partneriniz HIV ile yaşıyor ve tedavi almıyor olsa bile tek seferlik ilişkilerin çoğunda HIV bulaşmaz; HIV durumunu bilmediğiniz bir partnerle bu olasılık çok daha da düşüktür.

• Oral seks ile HIV riski

  Oral seks yoluyla HIV'e yakalanma olasılığı çok düşüktür. CDC'ye göre risk çok az ya da hiç yoktur; ancak ağızda yaralar, diş eti kanaması ya da genital bölgede yaralar varken ağza boşalma riski artırabilir.

• Anal ilişki ile HIV riski

  Alıcı (pasif) anal ilişki, tüm cinsel ilişki türleri arasında HIV riski en yüksek olanıdır. Verici (aktif) anal ilişkinin riski çok daha düşüktür. Prezervatif (kondom), temas öncesi profilaksi (PrEP) ve partnerin viral yükünün saptanamayan düzeyde olması riski büyük ölçüde azaltır; sonuncusu riski sıfıra indirir.

• Vajinal ilişkide HIV riski

  Tek bir vajinal ilişkide HIV riski, partneriniz HIV ile yaşıyor ve tedavi almıyor olsa bile düşüktür; HIV durumunu bilmediğiniz bir partnerle ise çok daha düşüktür. Alıcı taraf olan kadınların tek temas başına riski erkeklerden daha yüksektir.

• Seks işçisiyle ilişkiden sonra HIV riski

  Bir seks işçisiyle tek bir ilişkiden kaynaklanan HIV riski genellikle düşüktür; prezervatif kullanıldıysa ve yerinde kaldıysa çok düşüktür. Risk diğer partnerlere göre daha yüksektir, çünkü esas olarak birçok ülkede HIV seks işçileri arasında daha yaygındır. Prezervatif kullanılmadıysa ya da işe yaramadıysa 72 saat içinde PEP'i düşünün.

• Gey ve biseksüel erkeklerde HIV riski

  Gey, biseksüel ve erkeklerle seks yapan diğer erkekler çoğu gruba göre daha yüksek HIV riskiyle karşı karşıyadır, çünkü partnerleri arasında HIV daha yaygındır ve alıcı (pasif) anal ilişki tek temas başına en yüksek riski taşır. PrEP, prezervatif ve etkili tedavi alan partnerler bu riski büyük ölçüde düşürür; düzenli test ise olası bir enfeksiyonu erken yakalar.

• Birden fazla temasta HIV riski

  HIV riski her temasla birikir, ama basit bir çarpma işlemiyle değil. Tek bir düzenli partnerle her şey o kişide HIV olup olmadığına bağlıdır; farklı partnerlerle ise her yeni partner yeni bir olasılık demektir, bu yüzden risk artmaya devam eder.

• Temastan sonra her hafta HIV testi ne kadar doğru sonuç verir?

  Temastan sonra ne kadar uzun beklerseniz negatif bir HIV testi o kadar anlamlı olur. İlk hafta içinde hiçbir test HIV'i saptayamaz. Nükleik asit testi (NAT) 33. günden, laboratuvar antijen/antikor testi 45. günden, hızlı testler ve evde testler ise 90. günden itibaren kesin sonuç verir.

• HIV pencere dönemi nedir?

  Pencere dönemi, HIV'in alınması ile bir testin onu saptayabilmesi arasında geçen süredir. Teste göre değişir: nükleik asit testi (NAT) için 10 ila 33 gün, laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi için 18 ila 45 gün, hızlı antijen/antikor testi (parmak ucundan kan) için 18 ila 90 gün, evde HIV testlerinin çoğu dahil antikor testleri için ise 23 ila 90 gün.

• Erken HIV belirtileri: zaman çizelgesi ve belirtiler neden HIV olup olmadığınızı göstermez

  Bazı kişilerde HIV bulaştıktan 2 ila 4 hafta sonra kısa süren grip benzeri bir hastalık görülür; ancak birçok kişide hiç belirti olmaz ve aynı belirtilerin başka pek çok nedeni vardır. Belirtiler size HIV olup olmadığını söyleyemez. Bunu yalnızca bir test söyleyebilir.

• Evde HIV testleri: kendi kendine testler nasıl çalışır, ne kadar doğrudur?

  Evde HIV testlerinin çoğu, ağızdan alınan sürüntü ya da parmak ucundan bir damla kan kullanan antikor testleridir ve yaklaşık 20 dakikada sonuç verir. Negatif sonuç ancak temastan 90 gün sonra kesindir; pozitif sonuç ise her zaman bir klinikte takip testi gerektirir.

• HIV testi pozitif ya da reaktif çıktı: sırada ne var?

  Hızlı testte ya da evde yapılan testte reaktif veya pozitif bir sonuç, bir laboratuvar testiyle doğrulanana kadar kesin tanı değildir. HIV doğrulanırsa tedaviye olabildiğince erken başlamak, uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlar. Viral yükünüz saptanamayan düzeyde kaldığı sürece cinsel yolla HIV bulaştırmazsınız.

• HIV kaygısı: olası bir temastan sonra endişeyle başa çıkmak

  Olası bir HIV temasından sonra endişelenmek yaygındır ve çoğu temasta HIV'e yakalanma olasılığı aslında düşüktür. Çıkış yolu bir plandır: gerçek riskinizi kontrol edin, üzerinden 72 saatten az zaman geçtiyse temas sonrası profilaksiyi (PEP) sorun ve testin pencere dönemi kapandıktan sonra test yaptırın.

• HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar: riski nasıl artırırlar ve neden ikisi için de test yaptırmalısınız?

  Frengi (sifiliz), herpes, bel soğukluğu (gonore) veya klamidya gibi cinsel yolla bulaşan başka bir enfeksiyon (CYBE), HIV'in hem alınmasını hem de bulaştırılmasını kolaylaştırabilir. Hesaplayıcı, partnerlerden birinde CYBE varsa riski yaklaşık iki katına çıkarır. Bu yüzden ikisi için de test yaptırın ve olası bir CYBE'yi tedavi ettirin.

• U=U: Saptanamayan = Bulaştırmayan

  HIV ile yaşayan, tedavisini alan ve viral yükünü saptanamayan düzeyde (mililitre kanda 200 kopyanın altında) tutan bir kişi cinsel partnerlerine HIV bulaştırmaz. U=U, yani “Saptanamayan = Bulaştırmayan”, tam olarak bunu ifade eder.

• 72 saat içinde PEP nasıl alınır

  Mümkün olan en kısa sürede bir acil servise, acil sağlık merkezine, cinsel sağlık kliniğine ya da kendi doktorunuza gidin ve olası bir HIV teması nedeniyle PEP'e ihtiyacınız olduğunu söyleyin. PEP'e 72 saat içinde başlanması gerekir; ne kadar erken başlarsanız o kadar etkili olur.

• Olası HIV temasının üzerinden 72 saatten fazla mı geçti?

  72 saatten sonra temas sonrası profilaksi (PEP) artık önerilmez, çünkü bu noktada hâlâ işe yaradığını gösteren yeterli kanıt yoktur. Şimdi işe yarayan şey, doğru zamanlarda test yaptırmak, hangi belirtilerde harekete geçmeniz gerektiğini bilmek ve gelecekte nasıl korunacağınızı planlamaktır.

• PrEP kullanırken HIV riski: ne kadar korunuyorsunuz?

  PrEP'i reçete edildiği gibi kullanıyorsanız seks yoluyla HIV bulaşma olasılığınız çok düşüktür. Dozlar atlandığında koruma azalır, yeni başladığınızda korumanın oluşması zaman alır ve PrEP cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz.

• Sünnet ve HIV: ne kadar koruyor?

  Sünnet, erkekleri vajinal ilişki yoluyla HIV almaya karşı kısmen korur, ancak tam koruma sağlamaz. HIV ile yaşayan erkeklerin partnerlerini korumaz; erkekler arasındaki ilişkide ise kanıtlar kesin değildir.

• Hamilelikte veya doğumdan sonra HIV teması

  Gebelik sırasında ve doğumu izleyen aylarda HIV vajinal ilişki yoluyla daha kolay bulaşır; bu nedenle olası bir temasta hızlı davranmak önemlidir. Gebelik ve emzirme, PEP'ten kaçınmak için bir neden değildir; PEP 72 saat içinde başlanmalıdır.

• Cinsel saldırı sonrası: HIV, PEP ve sağlık hizmeti almak

  Son 72 saat içinde cinsel saldırıya uğradıysanız, mümkün olan en kısa sürede tıbbi yardım almaya çalışın. Temas sonrası profilaksi (PEP) HIV bulaşma olasılığını azaltabilir; aynı başvuruda acil doğum kontrolü ve diğer enfeksiyonlar için tedavi de alabilirsiniz. Yaşadıklarınız sizin suçunuz değil.

• HIV nasıl bulaşmaz: günlük temas ve yaygın yanlış inanışlar

  HIV günlük temasla bulaşmaz. Sarılma, tokalaşma, kapalı ağızla öpüşme, tükürük, ter, gözyaşı, yiyecek ya da içecek paylaşımı, klozet oturağı veya böcek sokması yoluyla size HIV bulaşmaz; çünkü bunların hiçbiri virüsün kan dolaşımınıza ulaşmasına yol açmaz.

• Öpüşmekle HIV bulaşır mı? Tükürük, ısırma ve tükürme

  Hayır, öpüşmekle HIV bulaşmaz. HIV tükürük yoluyla bulaşmaz; bu nedenle kapalı ağızla öpüşme hiçbir risk taşımaz. Derin öpüşme ise yalnızca iki kişide de diş eti kanaması ya da açık yara olduğu çok nadir durumlarda HIV bulaşmasıyla ilişkilendirilmiştir.

• İğne batması yaralanması: HIV riski ve yapılması gerekenler

  Tek bir iğne batmasından kaynaklanan HIV riski, iğne HIV ile yaşayan birinde kullanılmış olsa bile düşüktür ve çoğu iğne zaten böyle birinde kullanılmamıştır. Yarayı sabun ve suyla yıkayın, olayı bildirin ve aynı gün tıbbi destek alın, çünkü temas sonrası profilaksi (PEP) 72 saat içinde başlamalıdır.

• İğne ve enjeksiyon malzemesi paylaşımında HIV riski

  HIV ile yaşayan biriyle iğne paylaşmak, alıcı (pasif) anal ilişki dışındaki tüm cinsel ilişki türlerinden daha fazla risk taşır; çünkü o kişinin kanı doğrudan sizin kan dolaşımınıza girer. Her seferinde steril malzeme kullanmak bunu önler; temas öncesi profilaksi (PrEP) ve temas sonrası profilaksi (PEP) de ek koruma sağlar.

• Gözünüze, ağzınıza ya da bir kesiğe kan geldiyse: HIV riski ve ilk yardım

  Sağlam cilde değen kan HIV riski taşımaz. Gözünüze, ağzınıza ya da taze bir yaraya sıçrayan kan ise HIV ile yaşayan birinden gelse bile çok düşük bir risk taşır. Kanı yıkayıp temizleyin; kişi HIV ile yaşıyor olabilirse ve temas son 72 saat içinde olduysa temas sonrası profilaksi (PEP) hakkında bilgi alın.

• HIV vücut dışında ne kadar yaşar?

  Uzun değil. HIV, insan vücudunun dışında, örneğin yüzeylerde, uzun süre yaşayamaz ve bir insanın dışında çoğalamaz. Bir yüzeye ya da kurumuş kana dokunmak size HIV bulaştırmaz. Gerçek tek istisna, kullanılmış bir enjektörün içinde kalan kandır; orada HIV haftalarca canlı kalabilir.

• Dövme ya da piercing ile HIV bulaşır mı? Jilet ve diş fırçası da dahil

  Dövme ya da piercing yoluyla HIV bulaştığı bilinen hiçbir vaka yoktur. Teorik olarak mümkündür; ancak bunun için kullanılan malzemenin ya da mürekkebin HIV ile yaşayan birinin kanını içermesi gerekir. Her müşteri için yeni, steril iğne ve yeni mürekkep kullanan bir stüdyo bu riski ortadan kaldırır.

• Ülkelere göre HIV yaygınlığı: HIV ne kadar yaygın ve sizin için ne anlama geliyor?

  Çoğu ülkede yetişkinler arasında HIV yaygın değildir; en yaygın olduğu ülkelerde bile insanların çoğunda HIV yoktur. HIV durumu bilinmeyen bir partnerle tek bir ilişkideki riskiniz, partnerinizde HIV olma olasılığı ile tek temas başına riskin çarpımıdır. Bu nedenle risk genellikle insanların korktuğundan çok daha düşüktür.