HIV vücut dışında neden dayanıksızdır?

HIV, kendini yalnızca insan hücrelerinin içinde çoğaltabilen bir virüstür. Vücuttan çıktıktan sonra çoğalamaz; ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de HIV’in insan vücudunun dışında, örneğin yüzeylerde, uzun süre yaşamadığını belirtir.

Virüsün canlı kalması da tek başına enfeksiyona yol açmaya yetmez. HIV’in birine bulaşması için onu taşıyan kanın ya da başka bir vücut sıvısının bir mukozaya (gözlerin, ağzın, vajinanın, rektumun ya da penisin iç yüzeyini kaplayan zar) veya hasarlı dokuya ulaşması ya da kan dolaşımına enjekte edilmesi gerekir. Bir şeye elinizle dokunmak bunu sağlamaz. Sağlam deri HIV’i dışarıda tutar.

Yüzeyler ve gündelik eşyalar

Kapı kolları, klozet kapakları, havlular, yatak takımları, telefonlar, bardaklar, çatal bıçak, spor aletleri ve para HIV bulaşma yolu değildir. HIV ile yaşayan biri bunlara dokunmuş olsa bile, virüsün eşyadan kan dolaşımınıza geçebileceği bir yol yoktur.

Bu nedenle HIV, HIV ile yaşayan biriyle aynı evi, banyoyu ya da mutfağı paylaşmakla bulaşmaz. Daha fazla örnek risk taşımayan temaslar sayfasında yer alır.

Kurumuş kan

Bir yüzeyde, giysilerde ya da cildinizde kurumuş kan HIV bulaşma yolu değildir. HIV vücudun dışına çıktıktan sonra uzun süre yaşayamaz ve kurumuş kana sağlam deriyle dokunmak virüse içeri girecek bir yol açmaz. Sabun ve suyla yıkayın, o kadar.

Enjektörün içindeki kan: istisna

Kullanılmış bir enjektör farklıdır, çünkü enjektörün gövdesinde ve iğnede az miktarda kan kalabilir. Enjektör paylaşımını yeniden canlandıran bir laboratuvar çalışmasında araştırmacılar, oda sıcaklığında dört haftadan uzun süre bekletilen enjektörlerden canlı ve çoğalabilen HIV elde etti (Abdala 1999). Virüsün ne sıklıkla canlı kaldığı, içeride kalan kanın miktarına ve o kandaki virüs miktarına bağlıydı.

Bu yüzden iğne, enjektör ve diğer enjeksiyon malzemelerini paylaşmak, malzeme günler ya da haftalar önce kullanılmış olsa bile gerçek bir risk taşır. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan biriyle, CDC’nin tahminine göre paylaşılan enjeksiyon başına risk %0,63 (yaklaşık 1/160) düzeyindedir. Her seferinde yeni ve steril malzeme kullanmak bu riski ortadan kaldırır. İğne paylaşımı sayfasına bakın.

Kamusal alanlarda bulunan iğneler

Aynı çalışma, atılmış bir iğnenin batmasını ciddiye almak için bir nedendir; ancak genel risk genellikle düşüktür. İğneyi kullanan kişinin HIV’i olmuş olması ve yaralanmanın onun kanını vücudunuza itmesi gerekir. Hesaplayıcı burada yalnızca kaba bir yol gösterebilir: ABD’de HIV durumu bilinmeyen birinden iğne batması için tahmin %0,00092 (yaklaşık 1/110.000) düzeyindedir. Yarayı sabun ve suyla yıkayın ve aynı gün tıbbi danışmanlık alın. Tüm adımlar iğne batması sayfasında yer alır.

Gözlerinize ya da taze bir kesiğe kan gelmesi

HIV ile yaşayan birinin taze kanının gözlerinize, ağzınıza ya da açık bir yaraya ulaşması küçük bir risk taşır; tahmini risk %0,09 (yaklaşık 1/1.100) düzeyindedir. Kanı hemen durulayın. Temas sonrası profilaksiyi (PEP) ne zaman sormanız gerektiği kanla temas sayfasında anlatılır.

Kesin olarak bilinmeyenler

İnternette HIV’in farklı koşullarda ne kadar süre yaşadığına dair kesin süreler görebilirsiniz. Laboratuvar sonuçları virüs miktarına, sıcaklığa ve örneğin nasıl saklandığına bağlıdır ve gerçek yaşamdaki riske birebir aktarılamaz. Pratikte önemli olan daha basittir: yüzeyler ve kurumuş kan HIV için bir bulaşma yolu değildir; kullanılmış bir enjektörün içindeki taze kan ise olabilir.

Şimdi ne yapmalısınız?

Bir yüzeye, kurumuş kana ya da başkasının eşyalarına mı dokundunuz? Yapmanız gereken hiçbir şey yok. Bu nedenle PEP’e ya da teste ihtiyacınız yoktur.
Son 72 saat içinde kullanılmış bir iğne mi battı, enjeksiyon malzemesi mi paylaştınız ya da gözlerinize, ağzınıza veya açık bir yaraya taze kan mı geldi? PEP’i bugün sorun. En iyi ilk 24 saat içinde etki eder ve 72 saatten sonra önerilmez. PEP’e nasıl ulaşılır
Hâlâ endişeli misiniz? Pencere döneminden sonra yapılan bir test kesin bir yanıt verir. HIV testi rehberi sayfasına bakın.