HIV’in bulaşması için ne gerekir

HIV bir kişiden diğerine yalnızca belirli vücut sıvılarıyla geçebilir: kan, meni ve meni öncesi sıvı, rektal sıvı, vajinal sıvı ve anne sütü. Enfeksiyon olması için HIV ile yaşayan bir kişiye ait bu sıvılardan birinin vücuda girmesi gerekir. Sıvı vücuda bir mukoza (vajina, rektum, penis ya da ağzın içini kaplayan ince doku) yoluyla, hasarlı doku yoluyla ya da doğrudan kan dolaşımına enjeksiyonla girebilir.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) bunu basitçe şöyle ifade eder: Bu vücut sıvılarıyla temas içermeyen etkinlikler yoluyla HIV ne alabilir ne de bulaştırabilirsiniz. Ayrıca HIV vücut dışında uzun süre yaşayamaz ve insan vücudu dışında çoğalamaz.

Bu da günlük hayattaki hemen her şeyi risk dışında bırakır.

Risk taşımayan durumlar

Şunlar yoluyla HIV bulaşmaz:

Sarılma, tokalaşma ya da dokunma. Sağlam deri güçlü bir bariyerdir. Sağlam deri üzerindeki kan bile HIV’in vücuda girmesine yol açmaz.
Kapalı ağızla öpüşme. CDC, HIV’in bu yolla bulaşamayacağını belirtir.
Tükürük, ter ya da gözyaşı. HIV tükürükle bulaşmaz; ter ve gözyaşı da HIV taşımaz.
Yiyecek, içecek, bardak ya da çatal bıçak paylaşımı.
Klozet oturağı, havlu, yatak takımları ya da kapı kolları.
Sivrisinek, kene ya da diğer böcekler. Böcekler HIV’i bir kişiden diğerine taşımaz.
Öksürük, hapşırık ya da aynı havayı solumak. HIV hava ya da su yoluyla yayılmaz.
Günlük yaşamda HIV ile yaşayan biriyle aynı evde yaşamak, birlikte çalışmak ya da ona bakmak.

İnsanları endişelendiren yanlış inanışlar

“Biraz kana dokunduysam ne olur?” Cildinizde yara yoksa risk yoktur. Kan taze bir kesiğe, gözünüze ya da ağzınıza kaçtıysa durum farklıdır. Ayrıntılar için: göze, ağza ya da kesiğe kan teması.

“Isırılmak ya da üzerine tükürülmek HIV bulaştırır mı?” CDC, ısırma ve tükürme yoluyla bulaşma riskini ihmal edilebilir düzeyde değerlendirir ve tükürme yoluyla HIV bulaşma olasılığının olmadığını belirtir. Bir ısırık ancak deriyi yardığı ve kanın söz konusu olduğu nadir durumlarda önem taşıyabilir. Daha fazlası: öpüşme, ısırma ve tükürme.

“Peki ya sokakta bulunan bir iğne?” Atılmış bir iğne, günlük temasla aynı şey değildir. Gerçek enfeksiyon olasılığı düşüktür, ancak aynı gün bir sağlık çalışanına danışmaya değer. Ayrıntılar için: iğne batması yaralanmaları.

“HIV bir oturakta ya da havluda yaşayabilir mi?” HIV yüzeylerde uzun süre yaşayamaz ve bir yüzeye dokunmak kan dolaşımınıza hiçbir şey sokmaz. HIV’in vücut dışında ne kadar yaşadığı hakkında daha fazla bilgi edinin.

Risk taşıyan durumlar

Karşılaştırma için: HIV bulaştırabilen temaslar cinsel ilişki ya da kan içerir. Partner HIV ile yaşıyorsa ve etkili bir tedavi almıyorsa, CDC tek bir alıcı (pasif) anal ilişkinin riskini %1,4 (yaklaşık 1/72), iğne paylaşımının riskini ise %0,63 (yaklaşık 1/160) olarak tahmin eder. Oral seksin riski çok daha düşüktür: CDC bu riski düşük olarak değerlendirir, hesaplayıcı ise yaklaşık %0,01 (yaklaşık 1/10.000) değerini kullanır.

Cinsel yolla bulaşma riski sıfıra inebilir. HIV ile yaşayan ve tedaviyle viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan bir kişi, cinsel yolla HIV bulaştırmaz (U=U: Saptanamayan = Bulaştırmayan). Temas öncesi profilaksi (PrEP), prezervatif (kondom) ve temas sonrası profilaksi (PEP) de riski azaltır. HIV riskini anlamak rehberi, bu sayıların birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu açıklar.

Şimdi ne yapmalısınız

Yaşadığınız durum yukarıdaki risksiz listede yer alıyorsa, bu nedenle PEP’e de teste de ihtiyacınız yoktur. Bir korkunun ardından endişelenmeye devam etmek normaldir; endişeniz geçmiyorsa HIV kaygısı sayfasında başa çıkmanın pratik yollarını bulabilirsiniz.

Bunun yanında prezervatifsiz cinsel ilişki ya da kullanılmış bir iğnenin açtığı bir yara gibi başka bir şey de yaşadıysanız, o teması ayrıca değerlendirin. Son 72 saat içinde olduysa bugün PEP’i sorun; ilk 24 saat içinde başlandığında en etkilidir. PEP’e nasıl ulaşılır

CDC, 13 ila 64 yaş arasındaki herkesin en az bir kez HIV testi yaptırmasını önerir. Rutin bir test, içinizi rahatlatmanın basit bir yoludur. Ayrıntılar için: HIV testi rehberi.