Son 72 saat içinde olduysa, önce bununla ilgilenin. Partneriniz HIV ile yaşıyor ve etkili tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, temas sonrası profilaksi (PEP) için bugün bir sağlık kuruluşuna başvurun. PEP’e 72 saat içinde başlanmalıdır. PEP’e nasıl ulaşılır?

Aşırı tepki göstermiyorsunuz, ama rakamlar sizden yana

Prezervatif (kondom) kaydıktan, tek gecelik bir ilişkiden ya da bir iğne yaralanmasından sonra korkmak normal bir tepkidir. HIV ciddi bir kelime. Ancak korku çoğu zaman gerçek riskin çok önüne geçer ve gerçek rakamlara bakmak işe yarar.

Aşağıdakiler, ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine dayanarak hesaplayıcının tek bir temas için verdiği tahminlerdir:

  • Oral seks, HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle: %0,01 (yaklaşık 1/10.000)
  • Prezervatifsiz vajinal ilişki, ABD’de HIV durumu bilinmeyen bir kadınla ilişkiye giren bir erkek için: <%0,0001 (yaklaşık 1/1.500.000)
  • Aynı durum, prezervatifle: <%0,0001 (yaklaşık 1/7.300.000)
  • Prezervatifsiz alıcı (pasif) anal ilişki, HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle; en yüksek riskli cinsel temas budur: %1,4 (yaklaşık 1/72)

HIV ile yaşayan bir partner tedavi görüyorsa ve viral yükü saptanamıyorsa, HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz. Ayrıntılı bilgi için Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U) sayfasına bakın.

Bazı endişeler hiçbir risk taşımaz. HIV tükürük, ter, gözyaşı, öpüşme, sarılma, yiyecek ya da içecek paylaşımı, klozet kapakları, böcekler veya sağlam deriyle temas yoluyla bulaşmaz. Daha fazla bilgi: HIV’in bulaşmadığı yollar.

Çıkış yolu: test yaptırmak

Endişe belirsizlikle beslenir. Doğru zamanda yapılan bir test bu belirsizliği ortadan kaldırır. Bir testin pencere dönemini geçtiyseniz ve o zamandan beri başka bir temasınız olmadıysa, negatif sonuç o temastan HIV almadığınız anlamına gelir.

  • Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan) 45. günden itibaren kesin sonuç verir.
  • Nükleik asit testi (NAT) 33. günden itibaren kesin sonuç verir.
  • Hızlı antijen/antikor testi (parmak ucundan kan) ve evde HIV testlerinin çoğu dahil antikor testleri 90. günden itibaren kesin sonuç verir.

PEP kullandıysanız bunun yerine hekiminizin test planını izleyin. CDC, temastan yaklaşık 4 ile 6 hafta ve 12 hafta sonra test yapılmasını önerir.

Daha erken test yaptırmak da işe yarayabilir. Pencere döneminin ortasında alınan negatif bir sonuç bile tahmini önemli ölçüde düşürür. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle alıcı anal ilişkide, dördüncü haftada yapılan negatif bir laboratuvar testi riski %0,18 (yaklaşık 1/540) düzeyine indirir. Kendi testinizi planlamak için haftalara göre HIV testi doğruluğu sayfasına bakın.

Kesin bir negatif sonuç aldıktan sonra aynı temas için yeniden test yaptırmak cevabı değiştirmez. Sürekli yeniden test yaptırma isteği duyduğunuzu fark ederseniz, bunu söyleyen gerçekler değil, endişenizdir.

Vücudunuz neden sinyal gönderiyormuş gibi geliyor?

Kaygı gerçek fiziksel belirtilere yol açar. İngiltere’nin kamu sağlık hizmeti NHS, bu belirtiler arasında kalp atışının daha belirgin ya da alışılmadık hissedilmesini, mide sorunlarını, gerginliği, çabuk yorulmayı, baş dönmesini ya da sersemlik hissini ve uyku sorunlarını sayar. Bir temastan sonra bunların her birini HIV belirtisi olarak yorumlamak doğaldır.

Belirtiler HIV’i ne doğrulayabilir ne de dışlayabilir. HIV ile yaşayan birçok kişide erken dönemde hiçbir belirti görülmez ve bazı kişilerde ortaya çıkan grip benzeri belirtiler çoğu zaman başka hastalıklardan kaynaklanır. Bilmenin tek yolu test yaptırmaktır. Ayrıntılar için HIV’in erken belirtileri sayfasına bakın.

Beklerken işe yarayan şeyler

  • Test tarihinizi belirleyin ve takviminize yazın. Böylece her gün yeniden karar vermek zorunda kalmazsınız.
  • Arama yapmayı sınırlayın. Gece geç saatlerde forumları ve belirti listelerini okumak nadiren rahatlatır. Güvenilir bir kaynak yeterlidir.
  • Biriyle konuşun. Bir arkadaşınızla, bir cinsel sağlık kliniğiyle ya da bir yardım hattıyla. Klinik çalışanları bu tür sorulara alışkındır.
  • Temel ihtiyaçlarınızı ihmal etmeyin. Düzenli uyku ve öğünler, zor geçen birkaç haftayı atlatmayı kolaylaştırır.
  • İleriyi düşünün. Yeniden temas yaşama olasılığınız varsa temas öncesi profilaksiyi (PrEP) sorun. Reçeteye uygun kullanıldığında cinsel yolla bulaşma riskini anal ilişkide yaklaşık %99, vajinal ilişkide yaklaşık %90 oranında azaltır.

Ne zaman ruh sağlığı desteği almalı?

Kesin bir negatif test sonucundan sonra da endişeniz sürüyorsa ya da uykunuzu, işinizi veya ilişkilerinizi etkiliyorsa yardım alın. Bir hekim yardımcı olabilir; konuşma terapileri de seçeneklerden biridir. İngiltere’de bir aile hekimine (GP) kayıtlı yetişkinler, önce aile hekimine görünmeden kaygı için NHS konuşma terapilerine doğrudan başvurabilir.

Kriz içindeyseniz ya da kendinize zarar vermeyi düşünüyorsanız, hemen yardım alın. ABD’deyseniz 988 kriz hattını arayın ya da bu numaraya mesaj gönderin veya 988lifeline.org üzerinden yazışın. Hizmet ücretsiz ve gizlidir, her türlü duygusal sıkıntı için 7 gün 24 saat açıktır. Başka bir ülkedeyseniz yerel acil durum numarasını ya da bir kriz hattını arayın.

Şimdi ne yapmalı?

  1. Temasın üzerinden 72 saatten az mı geçti? Önce PEP’i sorun.
  2. Gerçek riskinizi hesaplayıcıyla kontrol edin.
  3. Bir test ve tarih seçin; tarihi testin pencere dönemine göre belirleyin.
  4. Bir kez daha test yaptırın: ilk testiniz pencere dönemi içinde yapıldıysa pencere kapandıktan sonra ya da PEP test planınıza göre; ardından test yaptırmayı bırakın.
  5. Kesin bir sonuç aldıktan sonra da endişeniz hafiflemiyorsa destek alın.