Kendinizi hasta hissedip hissetmeyeceğinizi görmek için beklemeyin, gelecek haftaki bir klinik randevusunu da beklemeyin. PEP’e temastan sonraki 72 saat içinde, mümkünse ilk 24 saat içinde başlanmalıdır. Düzenli gittiğiniz klinik sizi bugün göremiyorsa bir acil servise gidin.

Temas sonrası profilaksi (PEP), olası bir temastan sonra virüsün vücuda yerleşmesini önlemek için kullanılan kısa süreli bir HIV ilacı tedavisidir. PEP 28 gün boyunca her gün alınır.

Nereye gidilir

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), vakit kaybetmeden bir sağlık çalışanıyla, bir acil servis hekimiyle ya da bir acil sağlık merkezindeki sağlık çalışanıyla görüşmenizi önerir. Uygulamada seçenekleriniz şunlardır:

  • Acil servis. Geceleri, hafta sonları ve tatil günlerinde genellikle en hızlı seçenektir.
  • Cinsel sağlık kliniği. Önce arayın ve sizi bugün PEP için görüp göremeyeceklerini sorun.
  • Acil sağlık merkezi ya da kendi doktorunuz, sizi bugün görebilecekse. Önceden arayın ve PEP reçete edip edemeyeceklerini sorun.

Temas bir cinsel saldırı sırasında olduysa aynı başvuruda alabileceğiniz ek bakım hizmetleri de vardır. Ayrıntılar için cinsel saldırıdan sonra sayfasına bakın.

Ne söylemeli

Danışmada her şeyi anlatmanız gerekmez. Şuna benzer bir cümle yeterlidir: “Yaklaşık 20 saat önce olası bir HIV teması yaşadım ve PEP’e ihtiyacım var.”

Ardından sağlık çalışanı size bazı özel sorular soracaktır. Açık konuşmanız, hızlı karar vermelerine yardımcı olur:

  • Temasın ne zaman olduğu; mümkünse saatine kadar.
  • Temasın türü; örneğin prezervatif (kondom) kullanmadan anal ya da vajinal ilişki, yırtılan bir prezervatif ya da ortak kullanılan bir iğne.
  • Diğer kişi hakkında bildikleriniz: HIV’i olup olmadığı, varsa tedavi alıp almadığı.
  • Hamile olup olmadığınız, emzirip emzirmediğiniz ya da başka ilaç kullanıp kullanmadığınız.

Sonraki sonuçların karşılaştırılabilmesi için genellikle bir başlangıç HIV testi yapılır. Cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlar (CYBE) için de test önerilebilir.

Kliniğe 28 günlük ilacın tamamıyla ya da birkaç günlük bir başlangıç paketi ve geri kalanı için bir reçeteyle ayrılabilirsiniz. Başlangıç paketi aldıysanız ilacınız bitmesin diye reçetenizi hemen eczaneden alın.

PEP’in ücreti

Ücret, yaşadığınız yere ve sigortanıza göre değişir; bu nedenle başvurduğunuzda sorun. CDC’ye göre:

  • Ücretsiz ya da düşük ücretli PEP ilaçlarından yararlanabilirsiniz.
  • Cinsel saldırıdan sonra ilaç ve bakım masraflarının bir kısmını ya da tamamını geri alabilirsiniz.
  • İş yerinde yaşanan bir temastan sonra masrafları genellikle iş yeri sigortası ya da iş kazası tazminatı karşılar.
  • Sigorta kapsamına giremiyorsanız sağlık çalışanınız, üretici firmaların ilaç yardım programları aracılığıyla ücretsiz PEP için başvuru yapabilir.

Ücret, gitmenize engel olmasın. Oraya vardığınızda ödeme konusunda yardım isteyin.

PEP kullanımı ve yan etkiler

PEP’i tam olarak reçete edildiği şekilde, 28 günün tamamı boyunca her gün ve her gün yaklaşık aynı saatte alın. CDC’ye göre PEP güvenlidir ancak bazı kişilerde bulantı gibi yan etkilere neden olabilir; bu yan etkiler neredeyse her durumda tedavi edilebilir ve hayati tehlike oluşturmaz. Yan etkiler sizi rahatsız ediyorsa ilacı bırakmak yerine kliniği arayın.

PEP’in ne kadar koruyacağı zamanlamaya bağlıdır. Hesaplayıcı, her doz alındığı sürece ilk 24 saat içinde başlanan PEP’in riski yaklaşık %90 oranında, 48 saat içinde başlananın yaklaşık %80 oranında, 72 saat içinde başlananın ise yaklaşık %70 oranında azalttığını varsayar.

Takip testleri

Kendinizi iyi hissetseniz bile tedavi bittikten sonra HIV testi yaptırmanız gerekir. CDC, temastan 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra test yaptırılmasını önerir. Her seferinde hem laboratuvarda yapılan bir antijen/antikor testi (damardan alınan kan) hem de bir nükleik asit testi (NAT; virüsün kendisini arar) yapılmasını önerir. 12. haftadaki negatif sonuçlar, bu temastan kaynaklanan bir enfeksiyonu dışlar. Zamanlama hakkında daha fazla bilgi için haftalara göre HIV testi doğruluğu sayfasına bakın.

Temastan sonraki haftalarda ateş, döküntü, boğaz ağrısı ya da lenf bezlerinde şişlik olursa kliniğinizle iletişime geçin ve HIV testi isteyin.

PrEP’e geçiş

PEP acil durumlar içindir. CDC’ye göre sık sık HIV ile temas etme olasılığı olan kişiler için doğru seçenek değildir. Başka temaslar da olabileceğini düşünüyorsanız temastan önce kullanılan temas öncesi profilaksiyi (PrEP) sorun. CDC kılavuzları, PEP tedavisinin sonunda bir HIV testi yapılarak PEP’ten ara vermeden doğrudan PrEP’e geçilmesini destekler. Daha fazla bilgi için PrEP kullanırken HIV riski sayfasını okuyun.

Şimdi ne yapmalı

  1. Temasın üzerinden 72 saatten az mı geçti? Hemen gidin. Sizi bugün başka hiçbir yer göremiyorsa acil servise gidin.
  2. PEP’e ihtiyacınız olduğunu ve temasın ne zaman olduğunu söyleyin.
  3. İlk doz önerilir önerilmez başlayın ve 28 gün boyunca her dozu alın.
  4. Takip testleriniz için temastan 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonrasına randevu alın.
  5. 72 saatten fazla mı geçti? PEP artık önerilmez. 72 saatten sonra ne yapmalı sayfasını okuyun.