Damuwar HIV: yadda za ku jure fargaba bayan yiwuwar haɗuwa da HIV

Ba wuce gona da iri kuke yi ba, amma alƙaluma suna goyon bayanku

Jin tsoro bayan kwaroron roba ya zame, ko jima’i da wanda kuka haɗu da shi na dare ɗaya, ko raunin allura, abu ne na yau da kullum. HIV kalma ce mai nauyi. Amma yawanci tsoron yana wuce ainihin haɗarin nesa ba kusa ba, kuma duba ainihin alƙaluma yana taimakawa.

Ga ƙiyasin na’urar lissafi na saduwa ɗaya, bisa bayanan CDC:

• Jima’i ta baki da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani: 0.01% (kusan 1 cikin 10,000)
• Jima’i ta farji ba tare da kwaroron roba ba, namiji da macen da ba a san matsayinta ba a Amurka: <0.0001% (kusan 1 cikin 1,500,000)
• Haka kuma, amma da kwaroron roba: <0.0001% (kusan 1 cikin 7,300,000)
• Karɓar jima’i ta dubura ba tare da kwaroron roba ba da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, wato haɗuwa ta jima’i mafi haɗari: 1.4% (kusan 1 cikin 72)

Idan abokin jima’i mai ɗauke da HIV yana shan magani kuma ƙwayar cutar ta ragu har ba a iya gano ta a jininsa, ba ya yaɗa HIV ta jima’i. Ku duba U=U.

Wasu abubuwan da ke damun mutane ba su da haɗari ko kaɗan. Ba a yaɗa HIV ta yawu, gumi, hawaye, sumba, rungume juna, cin abinci ko shan abin sha tare, kujerar bayan gida, ƙwari, ko taɓa fatar da ba ta da rauni. Ƙarin bayani a hanyoyin da HIV ba ta yaɗuwa.

Gwaji ne mafita

Damuwa tana ƙaruwa ne saboda rashin tabbas. Gwaji a lokacin da ya dace yana kawar da shi. Da zarar lokacin jira (window period: tsakanin kamuwa da lokacin da gwaji zai iya gano HIV) na gwaji ya wuce, sakamakon da ya nuna babu HIV yana nufin ba ku kamu da HIV daga wannan haɗuwar ba, matuƙar ba ku sake wata haɗuwa ba tun daga lokacin.

• Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje (jini daga jijiya) yana zama tabbatacce daga rana ta 45.
• Gwajin NAT (gwajin da ke neman ƙwayar cutar kanta, RNA) yana zama tabbatacce daga rana ta 33.
• Gwajin antigen/antibody na gaggawa (jini daga tsinin yatsa) da gwajin antibody, ciki har da yawancin gwajin kai da kai na gida, suna zama tabbatattu daga rana ta 90.

Idan kun sha PEP, ku bi tsarin gwajin da ma’aikacin lafiyarku ya ba ku maimakon haka. CDC tana ba da shawarar gwaji kusan makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan abin ya faru.

Gwaji da wuri ma yana iya taimakawa. Sakamakon da ya nuna babu HIV a tsakiyar lokacin jira yana rage ƙiyasin sosai tun kafin lokacin ya cika. Ga karɓar jima’i ta dubura da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, gwajin ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV bayan makonni huɗu yana sauko da ƙiyasin zuwa 0.18% (kusan 1 cikin 540). Ku duba sahihancin gwajin HIV a kowane mako don tsara naku.

Da zarar kun sami tabbataccen sakamakon da ya nuna babu HIV, sake gwaji don wannan haɗuwar ba zai canza amsar ba. Idan kun lura kuna jin sha’awar ci gaba da sake gwaji, damuwa ce ke magana, ba gaskiyar al’amari ba.

Me ya sa jikinku yake kamar yana nuna alamomi

Damuwa tana jawo alamomi na gaske a jiki. Hukumar lafiya ta Birtaniya (NHS) ta lissafa bugun zuciya da ake ji sosai ko wanda ba a saba da shi ba, matsalolin ciki, jin zaman ɗar-ɗar, saurin gajiya, jiri ko jin kai yana juyawa, da matsalar barci. Bayan wata haɗuwa, abu ne na ɗabi’a mutum ya ɗauki kowanne daga cikin waɗannan a matsayin alamar HIV.

Alamomi ba za su iya tabbatar da HIV ko kawar da ita ba. Mutane da yawa masu HIV ba su da wata alama a farko, kuma alamomin da ke kama da mura da wasu ke samu sau da yawa wasu cututtuka ne ke jawo su. Gwaji ne kaɗai hanyar sani. Ku duba alamomin farko na HIV.

Abubuwan da ke taimakawa yayin jira

• Ku sanya ranar gwajinku kuma ku rubuta ta a kalandarku. Daga nan ba sai kun sake yanke shawara kowace rana ba.
• Ku rage bincike a intanet. Karanta dandalin tattaunawa da jerin alamomi da daddare ba kasafai yake kawo sauƙi ba. Majiya ɗaya amintacciya ta isa.
• Ku yi magana da wani. Aboki, asibitin lafiyar jima’i ko layin taimako. Ma’aikatan asibiti sun saba da irin waɗannan tambayoyi.
• Ku kula da abubuwan yau da kullum. Barci da cin abinci a kan lokaci suna sauƙaƙa wucewar ‘yan makonni masu wahala.
• Ku yi tunanin gaba. Idan da yiwuwar za ku sake haɗuwa da HIV, ku tambayi game da PrEP (maganin rigakafin HIV da ake sha kafin haɗuwa da HIV). Idan ana sha kamar yadda aka umurta, yana rage haɗarin jima’i da kusan 99% ga jima’i ta dubura da kusan 90% ga jima’i ta farji.

Lokacin neman tallafin lafiyar ƙwaƙwalwa

Ku nemi taimako idan damuwar ta ci gaba bayan tabbataccen gwajin da ya nuna babu HIV, ko idan tana shafar barcinku, aikinku ko dangantakarku da mutane. Likita zai iya taimakawa, kuma magani ta hanyar tattaunawa (talking therapies) ɗaya ne daga cikin zaɓuɓɓuka. A Ingila, manya da suka yi rajista da likitan unguwa (GP) za su iya tura kansu kai tsaye zuwa shirin NHS na magani ta tattaunawa don damuwa ba tare da sun fara ganin likitan ba.

Abin da za ku yi yanzu

1. Bai kai sa’o’i 72 ba tun bayan haɗuwar? Ku fara tambaya game da PEP.
2. Ku duba ainihin haɗarinku da na’urar lissafi.
3. Ku zaɓi gwaji da rana bisa lokacin jira na gwajin.
4. Ku sake gwaji sau ɗaya bayan lokacin jira idan gwajinku na farko ya faɗi a cikinsa, ko ku bi tsarin gwajin PEP ɗinku, sannan ku tsaya.
5. Ku nemi tallafi idan damuwar ba ta ragu ba bayan tabbataccen sakamako.