Idan abokin jima’inku yana ɗauke da HIV, yana shan magani kowace rana, kuma ƙwayar cutar ta ragu har ba a iya gano ta a jininsa, jima’i da shi ba shi da haɗarin HIV. Wannan yana ɗaya daga cikin muhimman abubuwan da aka gano a fannin rigakafin HIV, kuma manyan bincike, da CDC, da Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO) sun tabbatar da shi.

Ma’anar “ba a iya gano ta a jini”

Yawan ƙwayar cutar a jini (viral load) shi ne adadin HIV da ke cikin jini. Maganin HIV, wanda ake kira antiretroviral therapy ko ART (magungunan ARV), yana hana ƙwayar cutar ninka kanta, don haka yawan ƙwayar cutar yana raguwa. Idan ya ragu sosai har gwaji na yau da kullum ba zai iya auna shi ba, ana cewa ba a iya gano ta (undetectable). Ga U=U, iyakar ita ce ƙasa da kwafi 200 a kowane mililita na jini.

Rashin gano ta ba yana nufin ƙwayar cutar ta tafi ba ne. Yana nufin magani yana danne ta. Idan mutum ya daina shan maganinsa, yawan ƙwayar cutar na iya sake hauhawa, haka ma yiwuwar yaɗa HIV ga wani.

Shaidar da ake da ita

Masu bincike sun bibiyi ma’aurata inda ɗaya yana ɗauke da HIV ɗayan kuma ba ya ɗauke da ita, kuma sun duba ko wata sabuwar kamuwa ta fito daga abokin da ke shan magani. A binciken PARTNER kan ma’auratan maza masu jima’i da maza (gay), ma’aurata 782 sun ba da rahoton jima’i ta dubura ba tare da kwaroron roba ba sau 76,088 a lokacin da magani ya danne ƙwayar cutar a jinin abokin da ke ɗauke da HIV. Babu wanda ya yaɗa HIV ga abokinsa a cikin waɗannan ma’auratan. Masu binciken sun kammala cewa a irin wannan yanayi, haɗarin a zahiri babu shi.

Binciken da CDC ta yi kan shaidun ya dogara ne kan bincike da dama kan ma’aurata irin wannan, kuma yanzu WHO ta bayyana cewa masu shan magani waɗanda ƙwayar cutar ta ragu har ba a iya gano ta a jininsu ba za su yaɗa HIV ga abokan jima’insu ba.

Tsawon lokacin da ake ɗauka, da ci gaba da kasancewa a haka

  • Kaiwa wannan matsayi. Kaiwa matakin da ba a iya gano ƙwayar cutar na iya ɗaukar har zuwa watanni shida na shan magani. Har sai gwaji ya tabbatar da hakan, ku yi amfani da kwaroron roba ko PrEP (maganin rigakafin HIV da ake sha kafin haɗuwa da HIV, wanda abokin da ba ya ɗauke da HIV ke sha).
  • Ci gaba da kasancewa a haka. Rashin gano ƙwayar cutar ya dogara ne da shan magani a kai a kai ba tare da tsallakewa ba. CDC tana ba da shawarar gwajin yawan ƙwayar cutar duk bayan watanni 4 zuwa 6, domin masu ɗauke da HIV su san cewa har yanzu ba a iya gano ta.
  • Sanin sakamakon abokin jima’inku. U=U ya dogara ne da ainihin sakamakon gwajin yawan ƙwayar cutar abokin jima’inku na kwanan nan, ba hasashe ba. Idan ba ku da tabbas, babu laifi ku tambaye shi.

Don kwatantawa, a karɓar jima’i ta dubura da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani mai aiki, ƙiyasin yiwuwar kamuwa da HIV a duk saduwa ɗaya shi ne 1.4% (kusan 1 cikin 72). Idan abokin jima’i ne da ba a iya gano ƙwayar cutar a jininsa, haɗarin ta hanyar jima’i babu shi.

Inda U=U ke aiki, da inda ba ya aiki

  • Jima’i. U=U ya shafi jima’i ta dubura, ta farji da ta baki, da kwaroron roba ko ba tare da shi ba.
  • Ciki da haihuwa. A cewar CDC, rashin gano ƙwayar cutar a jini yana kuma hana yaɗuwar HIV ga jariri a lokacin ciki, naƙuda da haihuwa.
  • Shayarwa. Magani yana rage haɗarin sosai, amma CDC ta ce haɗarin ta hanyar shayarwa ba sifili ba ne. Iyaye masu ɗauke da HIV su tsara yadda za a ciyar da jariri tare da ma’aikatan lafiyarsu.
  • Raba allura. Ba a tabbatar da U=U ga raba allura ba. CDC ta ce rashin gano ƙwayar cutar a jini na iya rage haɗarin, amma ba a san gwargwadon raguwar ba. Ku yi amfani da sabbin kayan allura masu tsabta kowane lokaci. Ku duba haɗarin HIV ta raba allura.
  • Sauran cututtukan jima’i. U=U ya shafi HIV ne kawai. Maganin HIV ba ya hana chlamydia, gonorrhea, syphilis ko wasu cututtuka, don haka kwaroron roba da gwajin cututtukan da ake ɗauka ta jima’i (STI) a kai a kai suna da muhimmanci har yanzu. Ku duba HIV da cututtukan jima’i.

Idan ba ku san matsayin abokin jima’inku ba

Idan ba ku sani ba ko abokin jima’i yana ɗauke da HIV, U=U shi kaɗai ba zai iya faɗa muku abu mai yawa ba. Masu ɗauke da HIV da yawa suna shan magani kuma magani ya danne ƙwayar cutar a jikinsu. Hukumar Yaƙi da Cutar AIDS ta Majalisar Ɗinkin Duniya (UNAIDS) ta ba da rahoton cewa a shekarar 2023, magani ya danne ƙwayar cutar a jikin 93% na masu shan magani a duk duniya. Amma wasu masu ɗauke da HIV ba su san suna da ita ba, wasu kuma ba su fara shan magani ba tukuna. Na’urar lissafi tana la’akari da wannan idan ba a san matsayin abokin jima’inku ba.

Abin da za ku yi yanzu

Idan kun yi jima’i cikin sa’o’i 72 da suka wuce da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, ko wanda ba ku da tabbas kan yawan ƙwayar cutar a jininsa, ku tambayi game da PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV) yanzu. Dole a fara PEP cikin sa’o’i 72, kuma zai fi kyau cikin sa’o’i 24. Ku duba yadda ake samun PEP.

  • Ba a iya gano ƙwayar cutar a jinin abokin jima’inku, kuma yana da sakamakon kwanan nan. Jima’i da shi ba ya jefa ku cikin haɗarin HIV. Duk da haka, kuna iya son yin gwajin HIV da na cututtukan jima’i a kai a kai a matsayin kula da lafiya ta yau da kullum.
  • Ba ku da tabbas kan yawan ƙwayar cutar a jininsa. Ku yi magana da shi, da kuma ma’aikacin lafiya idan kuna damuwa. Idan haɗuwar ta faru kwanan nan, kada ku jinkirta PEP.
  • Kuna son kariya mai ɗorewa tare da abokan jima’i da ba ku san matsayinsu ba. PrEP yana da matuƙar tasiri. Ku karanta game da PrEP da PEP.
  • Kuna son yin gwaji. A Amurka, ku nemi gwaji kyauta a gettested.cdc.gov, kuma ku duba lokacin da kowane gwaji ke da sahihanci.