Tek seferde HIV bulaşır mı?

Tek sefer yeterli olabilir, ama çoğu zaman bulaşma olmaz

HIV riski her bir temas için ayrı ölçülür. Aşağıdaki rakamlar büyük çalışmalardan elde edilmiş ortalamalardır. Bu rakamlar, belli sayıda “risksiz” ilişki hakkınız olduğu anlamına gelmez: bulaşma ilk seferde de olabilir, pek çok temasa rağmen hiç olmayabilir de. Ama herhangi bir tek temasta olasılık düşüktür.

HIV ile yaşayan bir partnerle tek temasın riski

Bu tahminler, karşınızdaki kişinin HIV ile yaşadığını ve etkili tedavi almadığını, ayrıca prezervatif (kondom), temas öncesi profilaksi (PrEP) ya da PEP kullanılmadığını varsayar:

• Alıcı (pasif) anal ilişki: %1,4 (yaklaşık 1/72)
• Verici (aktif) anal ilişki: %0,11 (yaklaşık 1/910)
• Alıcı vajinal ilişki: %0,08 (yaklaşık 1/1.200)
• Verici vajinal ilişki: %0,04 (yaklaşık 1/2.500)
• Oral seks: %0,01 (yaklaşık 1/10.000)
• Madde enjeksiyonu için iğne ve enjektör paylaşımı: %0,63 (yaklaşık 1/160)
• İğne batması yaralanması: %0,23 (yaklaşık 1/430)

En yüksek risk alıcı anal ilişkide ve iğne paylaşımındadır. Oral seksin riski çok düşüktür. Öpüşme, sarılma ve yiyecek ya da içecek paylaşımı ise hiç risk taşımaz, çünkü HIV tükürük, ter veya gözyaşı yoluyla bulaşmaz. Ayrıntılar için HIV nasıl bulaşmaz sayfasına bakın.

HIV durumunu bilmediğiniz biriyle

Tek seferlik ilişkilerin çoğu, HIV durumu bilinmeyen biriyle yaşanır. Bu durumda riskiniz iki şeye bağlıdır: o kişinin HIV taşıma olasılığına ve ilişkinin ne kadar riskli olduğuna. İnsanların çoğunda HIV olmadığı için sonuç genellikle yukarıdaki rakamlardan çok daha düşüktür.

Aşağıda, farklı ülkelerde bir erkeğin HIV durumu bilinmeyen bir kadınla prezervatifsiz olarak bir kez vajinal ilişkiye girmesi için tahminler yer alıyor:

HIV durumu bilinmeyen bir erkekle vajinal ilişkiye giren bir kadın için tahmini risk şöyledir: ABD’de %0,00014 (yaklaşık 1/730.000), Güney Afrika’da %0,0023 (yaklaşık 1/44.000). ABD’de HIV durumu bilinmeyen bir erkekle pasif anal ilişkiye giren bir erkek için tahmini risk ise şu düzeydedir: %0,05 (yaklaşık 1/2.000). Bu oran daha yüksektir, çünkü HIV erkeklerle seks yapan erkekler (ESE) arasında daha yaygındır.

Tek seferi daha riskli kılan etkenler

• Yakın zamanda enfekte olmuş bir partner. Viral yük ilk haftalarda, çoğu zaman kişi durumundan haberdar olmadan önce en yüksek düzeye ulaşır. Hesaplayıcı bu durumda tahmini riski 10 kat artırır.
• Cinsel yolla bulaşan başka bir enfeksiyon (CYBE). Yaralar ve iltihaplanma HIV’in vücuda girmesini kolaylaştırır. Hesaplayıcı tahmini riski 2 ile çarpar.
• İçinize boşalma. Erkek partneriniz içinize boşalmadıysa hesaplayıcı tahmini riski %50 oranında düşürür.

Riski düşüren, bazen sıfıra indiren etkenler

• Tedavi. Viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan HIV ile yaşayan bir partner, HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz. Buna Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U) denir.
• Prezervatif. Gerçek hayattaki kullanımda yaklaşık %80 koruma sağlar. Prezervatif yırtıldıysa veya kaydıysa prezervatif yırtıldı sayfasına bakın.
• PrEP. PrEP, HIV’i olmayan kişilerin HIV’den korunmak için kullandığı bir ilaçtır. Reçete edildiği gibi kullanıldığında seks yoluyla bulaşma riskini anal ilişkide yaklaşık %99, vajinal ilişkide yaklaşık %90 oranında azaltır.
• PEP. 72 saat içinde başlanırsa enfeksiyonun yerleşmesini önleyebilir.

Şimdi ne yapmalısınız

1. Temas son 72 saat içinde olduysa ve partneriniz HIV ile yaşıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız PEP için başvurun. Belirtilerin çıkmasını ya da test yaptırmayı beklemeyin. PEP 28 gün boyunca her gün alınır.
2. Üzerinden 72 saatten fazla zaman geçtiyse PEP artık önerilmez. Testi doğru zamanda yaptırmaya odaklanın.
3. Pencere döneminden sonra test yaptırın. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan) HIV’i 18. günden itibaren saptayabilir ve 45. günden itibaren negatif sonuç kesindir. Nükleik asit testi (NAT) HIV’i 10. günden itibaren saptayabilir. PEP kullanırsanız temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra takip testleri yapılır. Ayrıntılar haftalara göre test doğruluğu rehberimizde.
4. Beklerken kendinize iyi bakın. Tek seferlik bir ilişkiden sonra endişelenmek çok yaygındır ve rakamlar genellikle içinizi rahatlatacak düzeydedir. HIV kaygısı sayfamız size yardımcı olabilir.