Her ilişki ayrı bir olasılıktır

Tek temas başına rakamlar ortalamalardır. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle tek bir alıcı vajinal ilişkinin tahmini riski: %0,08 (yaklaşık 1/1.200). İlişki tekrarlandıkça olasılıklar birleşir:

10 ilişki: %0,8 (yaklaşık 1/130)
100 ilişki: %7,7 (yaklaşık 1/13)

En riskli ilişki türü olan alıcı (pasif) anal ilişkide aynı partnerle tahmini risk şöyledir: bir ilişki için %1,4 (yaklaşık 1/72), on ilişki için %13 (yaklaşık 1/8).

Toplam risk, tek temas başına rakamın ilişki sayısıyla çarpımından biraz daha düşüktür, çünkü her ilişki ayrı bir olasılıktır ve enfeksiyon yalnızca bir kez gerçekleşebilir. Bu bir geri sayım da değildir: bulaşma ilk seferde de olabilir, pek çok ilişkiye rağmen hiç olmayabilir de.

Tek düzenli partner ve farklı partnerler

Partnerinizin HIV durumunu bilmediğinizde iki soru vardır: Bu kişide HIV var mı ve HIV bulaştı mı? Bu ikisinin nasıl birleştiği, tek bir kişiyle mi yoksa birçok kişiyle mi ilişkiye girdiğinize bağlıdır.

Tek bir düzenli partnerle o kişinin durumu ya pozitif ya negatiftir ve her seferinde aynıdır. Partnerinizde HIV yoksa, kaç kez ilişkiye girerseniz girin HIV bulaşamaz. Bu yüzden risk önce artar, sonra sabitlenir ve bu kişinin HIV taşıma olasılığını hiçbir zaman aşamaz.

Farklı partnerlerle her yeni kişi yeni bir çekiliş gibidir: birinin HIV taşıması için yeni bir olasılık. Risk her yeni partnerle artmaya devam eder.

ABD’de HIV durumu bilinmeyen kadınlarla prezervatif (kondom) kullanmadan vajinal ilişkiye giren bir erkek için:

Bir ilişki: <%0,0001 (yaklaşık 1/1.500.000)
Aynı partnerle 100 ilişki: %0,0067 (yaklaşık 1/15.000)
Farklı partnerlerle 100 ilişki: %0,0069 (yaklaşık 1/15.000)

ABD’de HIV durumu bilinmeyen erkeklerle prezervatifsiz pasif anal ilişkiye giren bir erkek için ise:

Aynı partnerle 10 ilişki: %0,47 (yaklaşık 1/210)
Farklı partnerlerle 10 ilişki: %0,5 (yaklaşık 1/200)

Bu ilişki sayılarında iki sonuç birbirine yakındır, çünkü her ilişkinin riski küçüktür. İlişki sayısı arttıkça aradaki fark açılır.

Çok düşük riskli ilişkiler bile zamanla birikir. HIV ile yaşayan bir partnerle 50 kez oral seksin toplam riski: %0,5 (yaklaşık 1/200).

Zamanla neler değişir

Tedavi. HIV ile yaşayan bir partner tedaviye başlar ve viral yükünü saptanamayan düzeyde tutarsa artık HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz. Viral yükün saptanamayan düzeye inmesi altı aya kadar sürebilir. Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U) sayfasına bakın.
Yeni bir enfeksiyon. Düzenli partnerinize başka birinden HIV bulaşırsa, ilk haftalarda viral yükü çok yüksek olur. Hesaplayıcı, yakın zamanda enfekte olmuş bir partner için tahmini riski 10 kat artırır.
Cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlar (CYBE). Bunlar HIV’in bulaşmasını kolaylaştırır. Hesaplayıcı tahmini riski 2 ile çarpar.
Prezervatif ve PrEP. Prezervatif gerçek hayattaki kullanımda riski yaklaşık %80 oranında azaltır. Reçete edildiği gibi kullanılan temas öncesi profilaksi (PrEP), seks yoluyla bulaşma riskini anal ilişkide yaklaşık %99, vajinal ilişkide yaklaşık %90 oranında azaltır. HIV ile yaşayan bir partnerle, PrEP düzenli kullanılırken on kez alıcı anal ilişkinin riski: %0,14 (yaklaşık 1/730).

Şimdi ne yapmalısınız

En son temas son 72 saat içinde mi oldu? Öncesinde başka temaslar olmuş olsa bile temas sonrası profilaksi (PEP) sizi bu son temastan hâlâ koruyabilir. Bir acil servise, acil sağlık merkezine ya da cinsel sağlık kliniğine başvurun; mümkünse ilk 24 saat içinde. PEP’e nasıl ulaşılır

Şimdi test yaptırın. Tek bir test, pencere döneminden daha eski tüm temasları kapsayabilir. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan), 45 günden daha önce olan her temas için kesin negatif sonuç verir.
Yakın tarihli temaslar için testi tekrarlayın. Bazı temaslar pencere dönemi içindeyse, bu dönem geçtikten sonra yeniden test yaptırın. Haftalara göre test doğruluğu sayfasına bakın.
Düzenli partnerinizle birlikte test yaptırmayı konuşun. İkinizin de HIV durumunu ve HIV ile yaşayan partnerin viral yükünün saptanamayan düzeyde olup olmadığını bilmek, belirsizliğin çoğunu ortadan kaldırır.
Başka temaslar da olacağını düşünüyorsanız PrEP’i sorun. PrEP yalnızca birinde değil, hepsinde korur. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ayrıca son testinizden bu yana birden fazla cinsel partneriniz olduysa en az yılda bir kez test yaptırmanızı önerir. HIV testi rehberimize bakın.