Pencere dönemi ne anlama gelir?
HIV vücuda girdiğinde, bir testin bulabileceği hiçbir şey hemen ortaya çıkmaz. Önce virüs çoğalır. Ardından bağışıklık sistemi antikor üretmeye başlar. Her HIV testi türü bu işaretlerden birini ya da birkaçını arar; bu yüzden her testin kendi pencere dönemi vardır.
Pencere dönemi içinde bir kişide HIV olabilir ve yine de test sonucu negatif çıkabilir. Bu nedenle temastan kısa süre sonra yapılan negatif bir test son söz değildir. Pencere dönemi geçtikten sonra negatif sonuç kesindir: o zamandan beri yeni bir temas olmadıysa, o temastan HIV almadığınız anlamına gelir.
Her testin pencere dönemi
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), her test için bir aralık verir. İlk sayı, testin HIV’i genellikle saptayabildiği en erken zamandır. İkincisi, negatif sonucun kesinleştiği zamandır.
| Test | Saptamaya başladığı gün | Negatif sonucun kesinleştiği gün |
|---|---|---|
| Nükleik asit testi (NAT / RNA) | 10. gün | 33. gün |
| Laboratuvar antijen/antikor testi (4. kuşak, damardan alınan kan) | 18. gün | 45. gün |
| Hızlı antijen/antikor testi (parmak ucundan kan) | 18. gün | 90. gün |
| Antikor testi (çoğu hızlı test ve evde HIV testleri) | 23. gün | 90. gün |
Nükleik asit testi (NAT)
NAT, kanda virüsün genetik materyalini arar. Pencere dönemi en kısa olan testtir, 10 ila 33 gün; ancak daha pahalıdır ve her klinikte yapılmaz. Çoğunlukla yakın zamanda yaşanmış yüksek riskli bir temastan sonra ya da kişide erken enfeksiyon belirtileri olduğunda kullanılır.
Laboratuvar antijen/antikor testi
Çoğu klinik ve laboratuvarda yapılan standart test budur. HIV antikorlarını ve virüse ait, antikorlardan önce ortaya çıkan bir protein olan p24’ü arar. Damardan alınan kanla pencere dönemi 18 ila 45 gündür.
Hızlı antijen/antikor testi
Aynı tür test, parmak ucundan alınan bir damla kanla yapılır ve sonuç dakikalar içinde çıkar. Pencere dönemi daha uzundur: 18 ila 90 gün.
Antikor testleri
Bu testler yalnızca antikorları arar; antikorların ortaya çıkması ise en uzun süreyi alır. Ağız içi sürüntü testleri dahil çoğu hızlı test ve evde yapılan kendi kendine testler antikor testleridir. Pencere dönemi 23 ila 90 gündür. Bu testler hakkında daha fazla bilgi evde HIV testleri sayfasında.
Ne zaman yeniden test yaptırmalı?
CDC’nin önerisi basittir: olası bir temastan sonra test yaptırdıysanız ve sonuç negatif çıktıysa, kullandığınız testin pencere dönemi bittikten sonra tekrar test yaptırın.
- Pencere dönemi içinde mi test yaptırdınız? Dönem kapandıktan sonra yeniden test yaptırın. Laboratuvar antijen/antikor testi için bu 45. gündür. Evde yapılan antikor testi için 90. gün.
- Pencere döneminden sonra test yaptırdınız ve yeni bir temas olmadı mı? O temas için yeniden test yaptırmanız gerekmez.
- O zamandan beri başka bir temas yaşadınız mı? Pencere dönemi en son temastan itibaren yeniden başlar.
- Temas sonrası profilaksi (PEP) mi kullandınız? Hekiminizin planına uyun. CDC, temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra HIV testi önerir.
Pencere dönemi içinde alınan negatif bir sonuç da bir şey ifade eder. HIV’i olan ve tedavi almayan bir partnerle alıcı (pasif) anal ilişkiden sonra tahmini risk %1,4 (yaklaşık 1/72) düzeyindedir. Dördüncü haftada negatif çıkan bir laboratuvar antijen/antikor testi bu riski %0,18 (yaklaşık 1/540) düzeyine indirir. Her hafta için haftalara göre HIV testi doğruluğu sayfasına bakın.
HIV pencere döneminde bulaşabilir mi?
Evet. Yakın zamanda enfekte olan bir kişinin testi henüz pozitif çıkmayabilir; ancak kanındaki virüs miktarı çoğu zaman ilk haftalarda en yüksek düzeydedir. Bu erken evrede bulaşma olasılığı, sonraki dönemlere göre birkaç kat daha yüksektir. Temas yaşamış olabileceğinizi düşünüyorsanız, kesin bir sonuç alana kadar prezervatif (kondom) kullanmanız ya da cinsel ilişkiden kaçınmanız yerinde olur.
Pencere dönemi ve PEP
İlk birkaç gün içinde hiçbir test bir temas hakkında bilgi veremez. Ama PEP’in bir enfeksiyonu durdurabildiği dönem tam da budur. PEP’i sormadan önce test sonucunu beklemeyin. PEP’e 72 saat içinde başlanması gerekir.
Son 72 saat içinde temas mı yaşadınız? Partnerinizde HIV varsa ve etkili tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, bugün bir acil servise, acil sağlık merkezine ya da cinsel sağlık kliniğine başvurup PEP’i sorun. PEP’e nasıl ulaşılır?
Şimdi ne yapmalısınız?
- Temasın tarihini not edin ve o günden bu yana geçen günleri sayın.
- 72 saatten az zaman geçtiyse önce PEP’i sorun.
- Testinizi seçin. Laboratuvar antijen/antikor testi yaklaşık 18. günden itibaren erken bir fikir verir ve 45. günde kesin sonuç verir.
- İlk testiniz pencere dönemi içindeyse yeniden testinizi o testin pencere döneminin sonuna planlayın.
- ABD’de gettested.cdc.gov adresinden ücretsiz test noktalarını bulabilirsiniz. CDC, 13 ile 64 yaş arasındaki herkesin en az bir kez HIV testi yaptırmasını önerir.