Ma’anar lokacin jira
Idan HIV ta shiga jiki, babu abin da gwaji zai iya gani nan take. Da farko ƙwayar cutar tana ninkuwa. Sannan garkuwar jiki ta fara samar da antibody (sinadaran yaƙi da cuta). Kowane irin gwajin HIV yana neman ɗaya ko fiye daga cikin waɗannan alamomi, don haka kowanne yana da nasa lokacin jira (window period: tsakanin kamuwa da lokacin da gwaji zai iya gano HIV).
A cikin lokacin jira, mutum na iya ɗauke da HIV amma gwajinsa ya nuna babu HIV (negative). Shi ya sa gwajin da ya nuna babu HIV jim kaɗan bayan haɗuwa da HIV ba shi ne amsar ƙarshe ba. Da zarar lokacin jira ya wuce, sakamakon da ya nuna babu HIV ya zama tabbatacce: idan ba a sake wata haɗuwa ba tun daga lokacin, yana nufin ba ku kamu da HIV daga wannan haɗuwar ba.
Lokacin jira na kowane gwaji
CDC ta ba kowane gwaji tazarar lokaci. Alƙalami na farko shi ne lokaci mafi wuri da gwajin yakan iya gano HIV. Na biyu shi ne lokacin da sakamakon da ya nuna babu HIV ke zama tabbatacce.
| Gwaji | Yana gano HIV daga | Babu HIV ya tabbata daga |
|---|---|---|
| Gwajin NAT (RNA) | Rana ta 10 | Rana ta 33 |
| Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje (zamani na 4, jini daga jijiya) | Rana ta 18 | Rana ta 45 |
| Gwajin antigen/antibody na gaggawa (tsinin yatsa) | Rana ta 18 | Rana ta 90 |
| Gwajin antibody (yawancin gwajin gaggawa da gwajin kai da kai) | Rana ta 23 | Rana ta 90 |
Gwajin NAT (gwajin da ke neman ƙwayar cutar kanta)
Gwajin NAT yana neman kayan halittar ƙwayar cutar (RNA) a cikin jini. Shi ne ke da mafi gajeren lokacin jira, kwana 10 zuwa 33, amma ya fi tsada kuma ba kowane asibiti ke yin sa ba. Galibi ana amfani da shi bayan haɗuwa da HIV mai haɗari sosai kwanan nan, ko lokacin da mutum yake da alamomin sabuwar kamuwa.
Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje
Wannan shi ne gwajin da aka saba yi a yawancin asibitoci da ɗakunan gwaje-gwaje. Yana neman antibody na HIV da kuma p24, wani sinadarin furotin daga ƙwayar cutar da ke bayyana kafin antibody. Da jinin da aka ɗiba daga jijiya, lokacin jirarsa kwana 18 zuwa 45 ne.
Gwajin antigen/antibody na gaggawa
Irin gwajin ne dai, amma ana yin sa da ɗigon jini daga tsinin yatsa, kuma sakamakon yana fitowa cikin mintuna. Lokacin jirarsa ya fi tsawo: kwana 18 zuwa 90.
Gwajin antibody
Waɗannan suna neman antibody kaɗai, wanda ya fi ɗaukar lokaci kafin ya bayyana. Yawancin gwajin gaggawa da gwajin kai da kai a gida, ciki har da gwajin da ake shafa a baki (oral swab), gwajin antibody ne. Lokacin jirarsu kwana 23 zuwa 90 ne. Ƙarin bayani a gwajin HIV a gida.
Yaushe za a sake gwaji
Shawarar CDC mai sauƙi ce: idan kun yi gwaji bayan yiwuwar haɗuwa da HIV kuma sakamakon ya nuna babu HIV, ku sake gwaji bayan lokacin jira na gwajin da kuka yi ya wuce.
- Kun yi gwaji a cikin lokacin jira? Ku sake gwaji da zarar ya ƙare. Ga gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje, wannan rana ta 45 ce. Ga gwajin antibody na gida, rana ta 90.
- Kun yi gwaji bayan lokacin jira, ba tare da wata sabuwar haɗuwa ba? Ba sai kun sake gwaji saboda wannan haɗuwar ba.
- Kun sake haɗuwa da HIV tun daga lokacin? Lokacin jira yana sake farawa daga haɗuwa ta ƙarshe.
- Kun sha PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV)? Ku bi tsarin ma’aikacin lafiyarku. CDC tana ba da shawarar gwajin HIV kusan makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan haɗuwar.
Sakamakon da ya nuna babu HIV a cikin lokacin jira yana da nasa amfani. Bayan karɓar jima’i ta dubura da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, ƙiyasin shi ne 1.4% (kusan 1 cikin 72). Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje da ya nuna babu HIV bayan makonni huɗu yana rage shi zuwa 0.18% (kusan 1 cikin 540). Ku duba sahihancin gwajin HIV a kowane mako don ganin kowane mako.
Ana iya yaɗa HIV a cikin lokacin jira?
Eh. Wanda ya kamu kwanan nan ƙila gwajinsa bai fara nuna akwai HIV ba tukuna, amma yawan ƙwayar cutar a jininsa (viral load) yakan kasance a ƙololuwa a makonnin farko. Yaɗuwar HIV ta fi yiwuwa sau da dama a wannan mataki na farko fiye da daga baya. Idan wataƙila kun haɗu da HIV, yana da kyau ku yi amfani da kwaroron roba ko ku guji jima’i har sai kun sami tabbataccen sakamako.
Lokacin jira da PEP
Babu gwajin da zai iya faɗin komai game da haɗuwa da HIV a ‘yan kwanakin farko. Amma a daidai wannan lokacin ne PEP zai iya hana kamuwa. Kada ku jira sakamakon gwaji kafin ku tambayi game da PEP. Dole a fara shi cikin sa’o’i 72.
Haɗuwa da HIV cikin sa’o’i 72 da suka wuce? Idan abokin jima’inku yana ɗauke da HIV kuma ba ya shan magani mai aiki, ko ba ku san matsayinsa ba, ku tambayi game da PEP yau a sashen gaggawa na asibiti, cibiyar kulawar gaggawa ko asibitin lafiyar jima’i. Yadda ake samun PEP
Abin da za ku yi yanzu
- Ku rubuta ranar da haɗuwar ta faru kuma ku ƙirga kwanakin da suka wuce tun daga lokacin.
- Idan bai kai sa’o’i 72 ba, ku fara tambaya game da PEP.
- Ku zaɓi gwajinku. Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje daga kusan rana ta 18 yana ba da alama da wuri, kuma yana zama tabbatacce a rana ta 45.
- Ku tsara ranar sake gwaji a ƙarshen lokacin jira na wannan gwajin idan gwajinku na farko ya faɗi a cikinsa.
- A Amurka, za ku iya samun gwaji kyauta a gettested.cdc.gov. CDC tana ba da shawarar kowa mai shekaru 13 zuwa 64 ya yi gwaji aƙalla sau ɗaya.