Kadınlar için
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre vajinal ilişkide iki partnere de HIV bulaşabilir ve HIV vücuda vajinayı ve rahim ağzını kaplayan doku yoluyla girebilir. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir erkekle prezervatif (kondom) kullanmadan bir kez vajinal ilişkiye giren bir kadın için tahmini risk: %0,08 (yaklaşık 1/1.200).
Partnerlerin çoğunda HIV yoktur; bu yüzden HIV durumu bilinmeyen bir erkekle olasılık çok daha düşüktür. Bu olasılık büyük ölçüde nerede olduğunuza bağlıdır:
- ABD: %0,00014 (yaklaşık 1/730.000)
- Birleşik Krallık: <%0,0001 (yaklaşık 1/3.700.000)
- Güney Afrika: %0,0023 (yaklaşık 1/44.000)
Hesaplayıcı, HIV durumu bilinmeyen erkek partnerin sünnetli olup olmadığını da sorar, çünkü sünnetli erkeklerin HIV taşıma olasılığı baştan daha düşüktür.
Erkekler için
HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir kadınla prezervatifsiz olarak bir kez vajinal ilişkiye giren bir erkek için tahmini risk: %0,04 (yaklaşık 1/2.500). HIV durumu bilinmeyen bir kadınla bu risk ülkeye göre değişir:
| Ülke | Temas başına risk | Olasılık |
|---|---|---|
| Amerika Birleşik Devletleri | <%0,0001 | 1/1.500.000 |
| Birleşik Krallık | <%0,0001 | 1/15.000.000 |
| Almanya | <%0,0001 | 1/23.000.000 |
| Brezilya | <%0,0001 | 1/1.700.000 |
| Hindistan | <%0,0001 | 1/4.200.000 |
| Tayland | <%0,0001 | 1/1.700.000 |
| Nijerya | %0,00014 | 1/710.000 |
| Kenya | %0,0003 | 1/330.000 |
| Güney Afrika | %0,0023 | 1/44.000 |
Sünnet
Büyük çalışmalar, sünnetli erkeklere vajinal ilişki yoluyla HIV bulaşma olasılığının daha düşük olduğunu gösterdi. Hesaplayıcı sünnetli bir erkeğin tahmini riskini %50 oranında düşürür; böylece HIV ile yaşayan bir kadınla tek bir ilişkinin riski şu düzeye iner: %0,02 (yaklaşık 1/5.000).
Sünnet partneri değil, erkeğin kendisini korur. Zaten HIV ile yaşayan erkeklerle yapılan bir çalışma, sünnetin kadın partnerlere bulaşmayı azaltmadığını buldu. Ayrıntılar için sünnet ve HIV sayfasına bakın.
Gebelik ve doğum sonrası
Gebelik ve doğumu izleyen aylar, kadının vajinal ilişki yoluyla HIV edinme riskini artırır. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle tek temas başına tahmini risk şöyledir: gebelik sırasında %0,23 (yaklaşık 1/440), doğumdan sonra %0,32 (yaklaşık 1/310). Hamileyseniz ve temas yaşadığınızı düşünüyorsanız bunu hemen hekiminize söyleyin. Hekiminiz temas sonrası profilaksi (PEP) ve testler konusunda size yol gösterebilir. Ayrıntılar için gebelikte HIV riski sayfasına bakın.
Cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlar (CYBE)
Yara ya da iltihaplanmaya yol açan enfeksiyonlar HIV’in bulaşmasını kolaylaştırır. Partnerlerden birinde böyle bir enfeksiyon varsa hesaplayıcı tahmini riski 2 ile çarpar. HIV ile yaşayan bir partneri olan bir kadın için bu durumda tek bir ilişkinin riski: %0,16 (yaklaşık 1/620). HIV ve CYBE’ler hakkında daha fazlasını okuyun.
Riski azaltan etkenler
- Prezervatif. Gerçek hayattaki kullanımda riski yaklaşık %80 oranında azaltır. HIV ile yaşayan bir partnerle prezervatif kullanarak ilişkiye giren bir kadın için: %0,016 (yaklaşık 1/6.200).
- PrEP. Temas öncesi profilaksi (PrEP), HIV’i olmayan kişilerin HIV’den korunmak için kullandığı bir ilaçtır. Reçete edildiği gibi kullanıldığında vajinal ilişkiden kaynaklanan riski yaklaşık %90 oranında azaltır. HIV ile yaşayan bir partneri olan ve PrEP’i düzenli kullanan bir kadın için: %0,008 (yaklaşık 1/12.000). Günlük haplar ve uzun etkili enjeksiyonlar hem kadınlar hem erkekler için seçenekler arasındadır. CDC’ye göre haplar her gün kullanıldığında, alıcı vajinal ilişki için en yüksek korumaya yaklaşık 21 gün sonra ulaşır.
- Tedavi. Viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan HIV ile yaşayan bir partner, HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz. Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U) sayfasına bakın.
- Boşalma olmaması. Partneri içine boşalmadığında hesaplayıcı kadının tahmini riskini %50 oranında düşürür.
Şimdi ne yapmalısınız
Son 72 saat içinde prezervatifsiz ilişkiye mi girdiniz ya da prezervatif yırtıldı veya kaydı mı? Partneriniz HIV ile yaşıyor ve etkili tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız bir acil servise, acil sağlık merkezine veya cinsel sağlık kliniğine başvurup PEP’i sorun. PEP 72 saat içinde, mümkünse ilk 24 saat içinde başlanmalıdır. PEP’e nasıl ulaşılır
- 72 saat geçmediyse önce PEP’i düşünün. PEP 28 gün boyunca her gün alınır ve başlamadan önce test sonucuna gerek yoktur.
- Pencere döneminden sonra test yaptırın. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan) HIV’i 18. günden itibaren saptayabilir ve 45. günden itibaren negatif sonuç kesindir. PEP kullanırsanız temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra takip testleri yapılır. Haftalara göre test doğruluğu sayfasına bakın.
- Aynı ziyarette diğer CYBE’ler için de test yaptırın, çünkü bunlar da aynı ilişkide bulaşmış olabilir.
- Geleceği düşünün. HIV durumunu bilmediğiniz partnerlerle prezervatifsiz ilişkiye giriyorsanız PrEP’i sorun.