Son 72 saat içinde HIV ile yaşayan ya da HIV durumunu bilmediğiniz biriyle prezervatif (kondom) kullanmadan vajinal veya anal ilişkiye girdiniz mi? Hemen bir acil servise ya da cinsel sağlık kliniğine gidin ve temas sonrası profilaksiyi (PEP) sorun. Hamile olduğunuzu ya da yakın zamanda doğum yaptığınızı söyleyin. PEP 72 saat içinde, mümkünse ilk 24 saat içinde başlanmalıdır.
Hamileyken ya da doğumdan kısa süre sonra yaşanan olası bir temas, yalnızca kendinizi değil bebeğinizi de düşündüğünüz için korkutucu gelebilir. İyi haber şu ki ikinizi de koruyan açık adımlar var.
Risk neden daha yüksek
2018 yılında yapılan bir çalışma, vajinal ilişki yoluyla HIV bulaşma olasılığının gebelik sırasında daha yüksek, doğumu izleyen altı ayda ise daha da yüksek olduğunu buldu. Hesaplayıcı, alıcı vajinal ilişkinin tek temas başına riskini gebelik sırasında 2,82 ile (çalışmanın 14. haftadan itibaren geçerli tahmini), doğumdan sonra ise 3,97 ile çarpar.
HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir erkekle tek bir vajinal ilişki için bu, şu anlama gelir:
- Hamile değilken: %0,08 (yaklaşık 1/1.200)
- Hamileyken: %0,23 (yaklaşık 1/440)
- Doğumdan sonra: %0,32 (yaklaşık 1/310)
HIV durumu bilinmeyen bir partnerle risk genellikle çok daha düşüktür, ama aynı oranda artış burada da geçerlidir.
Gebelik ve emzirme döneminde PEP
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) kılavuzlarına göre gebelik ve emzirme, PEP vermemek için bir neden değildir. PEP gerektiren bir temas yaşadıysanız size PEP önerilmelidir. Hekiminiz bir HIV uzmanına danışabilir, çünkü gebelik bazı HIV ilaçlarının kandaki düzeyini düşürebilir ve dozların ayarlanması gerekebilir.
PEP sizin için de herkeste olduğu gibi işler: 72 saat içinde başlayın, 28 gün boyunca her gün kullanın ve temastan 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra takip HIV testlerini yaptırın. Ayrıntılar için PEP’e nasıl ulaşılır sayfasına bakın.
Bebeğinizi korumak
HIV bebeğe gebelik, doğum ve emzirme sırasında geçebilir. Bu yüzden durumu erken öğrenmek çok önemlidir. Size HIV bulaştıysa tedaviye hızla başlamak bebeğinizi korur. CDC’ye göre saptanamayan düzeydeki viral yük, HIV’in gebelik, doğum sancıları ve doğum sırasında bebeğe geçmesini önler. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ise HIV ile yaşayan gebe kadınların tedaviye bir an önce başlaması gerektiğini belirtir.
Söylemesi zor gelse bile temas yaşadığınızı gebelik takibinizi yapan sağlık ekibine anlatın. Doğru testleri doğru zamanlarda planlayabilirler.
Olası bir temastan sonra emzirme
Emziriyorsanız ve HIV ile temas etmiş olabilirseniz en kısa sürede bir hekimle görüşün. Çok yeni bir enfeksiyon testte hemen görünmeyebilir; bu nedenle CDC kılavuzları sizinle konuşulacak seçenekleri şöyle sıralar:
- emzirmeyi bırakmak ya da
- HIV olasılığı dışlanana kadar sütünüzü sağıp saklamak, ardından yeniden emzirmeye dönmek.
Bu, durumunuza ve sizin için neyin önemli olduğuna göre hekiminizle birlikte vereceğiniz bir karardır.
Hamileyken veya emzirirken PrEP
Yeniden temas yaşama olasılığınız varsa temas öncesi profilaksiyi (PrEP) sorun. CDC’ye göre PrEP; çocuk sahibi olmaya çalışırken, gebelik sırasında ve emzirme döneminde HIV’den korunmaya yardımcı olabilir. Başlamadan önce negatif bir HIV testi sonucunuzun olması gerekir.
Test planınız
- PEP kullanıyorsanız: temastan 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra test.
- 72 saati geçtiyseniz: şimdi bir HIV testi, ardından temasın 45. gününden itibaren laboratuvarda bir antijen/antikor testi (damardan alınan kan). 72 saat geçtikten sonra ne yapmalı sayfasına bakın.
- Temastan sonraki haftalarda ateş, döküntü veya boğaz ağrısı olursa hekiminize başvurun ve HIV testi isteyin.
Haftalara göre HIV testi doğruluğu sayfası, her test türünün ne zaman güvenilir sonuç verdiğini açıklar.
Şimdi ne yapmalısınız
- Temasın üzerinden 72 saat geçmedi mi? Hemen PEP için başvurun ve hamile olduğunuzu ya da yeni doğum yaptığınızı söyleyin.
- Emziriyor musunuz? Aynı hekime, HIV olasılığı dışlanana kadar sütü sağıp saklamak da dahil olmak üzere seçeneklerinizi sorun.
- Doğum öncesi veya doğum sonrası bakım ekibinize bilgi verin, böylece testleri planlayabilirler.
- Takip testleriniz için randevu alın ve yeniden temas yaşama olasılığınız varsa PrEP’i sorun.