Son 72 saat içinde prezervatif (kondom) kullanılmadan ilişkiye girdiniz mi ya da prezervatif yırtıldı veya çıktı mı? Temas sonrası profilaksiyi (PEP) bugün bir acil serviste, acil sağlık merkezinde ya da cinsel sağlık kliniğinde sorun. PEP’e 72 saat içinde başlanmalıdır ve en iyi ilk 24 saat içinde etki eder. PEP’e nasıl ulaşılır

Partner neden en önemli etkendir?

Tek bir temastaki riskiniz iki şeye bağlıdır: partnerinizin HIV’i olma olasılığı ve o temasın HIV’i bulaştırma olasılığı. Seks için ödeme yapmak ikinci kısmı değiştirmez. Prezervatif bunu değiştirir; ilişkinin türü de.

Farklı olan birinci kısımdır. 102 çalışmayı kapsayan bir derleme, 50 düşük ve orta gelirli ülkede neredeyse 100.000 kadın seks işçisini inceledi. Derleme, bu kadınların HIV’i olma olasılığının genel olarak üreme çağındaki kadınlara göre yaklaşık 13,5 kat daha yüksek olduğunu buldu. Partnerinizin seks işçisi olduğunu belirttiğinizde hesaplayıcı bu rakamı kullanır. Oranlar ülkeler ve ortamlar arasında büyük farklılık gösterir; bu yüzden bu rakam herhangi bir kişi hakkında bir gerçek değil, kaba bir yol göstericidir.

Tek bir temas için tahminler

HIV durumu bilinmeyen bir kadın seks işçisiyle bir kez vajinal ilişkiye giren bir erkek için:

  • ABD, prezervatifsiz: %0,00088 (yaklaşık 1/110.000)
  • ABD, prezervatifle: %0,00018 (yaklaşık 1/570.000)
  • Tayland, prezervatifsiz: %0,00072 (yaklaşık 1/140.000)
  • Güney Afrika, prezervatifsiz: %0,0079 (yaklaşık 1/13.000)

Sünnetli olmak, vajinal ilişkide erkeğin riskini azaltır. Hesaplayıcı tahmini %50 oranında düşürür; böylece ABD için prezervatifsiz tahmin %0,00044 (yaklaşık 1/230.000) düzeyine iner.

ABD’de HIV durumu bilinmeyen bir erkek seks işçisiyle prezervatifsiz ilişkide pasif (alıcı) taraf olan bir erkek için tahmin %0,05 (yaklaşık 1/2.000) düzeyindedir. Anal ilişki vajinal ilişkiden daha fazla risk taşır; anal ilişkide HIV riski sayfasına bakın.

Size oral seks yapılması çok az risk taşır, çünkü HIV tükürükle bulaşmaz. Oral seks ile HIV riski sayfasına bakın.

En büyük farkı prezervatif yaratır

Ara sıra yaşanan yırtılma ve kaymalar dahil, gerçek yaşam koşullarında prezervatif cinsel ilişkinin riskini yaklaşık %80 azaltır. Prezervatif baştan sona kullanıldıysa ve sağlam kaldıysa riskiniz çok düşüktür. Yırtıldıysa, kaydıysa ya da çıktıysa o ilişkiyi korunmasız sayın ve prezervatif yırtılırsa ne yapmalı sayfasını okuyun.

Riski artıran etkenler

  • Diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE). Yaralar ve iltihaplanma HIV’in bulaşmasını kolaylaştırır. Sizden birinde CYBE varsa hesaplayıcı tahmini 2 ile çarpar.
  • Birden fazla temas ya da birden fazla partner. Her temas yeni bir olasılıktır. Tekrarlanan temaslar sayfasına bakın.

Şimdi ne yapmalısınız?

  1. Prezervatif kullanılmadıysa ya da işe yaramadıysa ve üzerinden en fazla 72 saat geçtiyse, PEP için başvurun. Ne olduğunu sağlık çalışanına dürüstçe anlatın. Onlar sizi yargılamak için değil, yardım etmek için oradadır ve PEP’in önerilip önerilmeyeceğine ayrıntılar karar verir. PEP 28 gün boyunca her gün alınır.
  2. Önce test yaptırmak için beklemeyin. Şimdi yapılan bir test bu temastan kaynaklanan bir enfeksiyonu gösteremez. Klinik bir başlangıç testi yapar ve sonuç çıkmadan PEP’e başlayabilirsiniz.
  3. Pencere döneminden sonra test yaptırın. Nükleik asit testi (NAT) HIV’i 10. günden itibaren saptayabilir. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan) 45. günden itibaren kesin negatif sonuç verir. PEP kullanırsanız temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra takip testleri yapılmasını bekleyin. Haftalara göre test doğruluğu sayfasına bakın.
  4. CYBE testi yaptırın. Prezervatifsiz ya da prezervatifin işe yaramadığı bir ilişki başka enfeksiyonları da bulaştırabilir.
  5. Önceden plan yapın. Ücretli seks birden fazla kez yaptığınız bir şeyse temas öncesi profilaksiyi (PrEP) sorun. Önerildiği şekilde kullanıldığında riski vajinal ilişkide yaklaşık %90, anal ilişkide yaklaşık %99 azaltır. Prezervatif ise diğer CYBE’lere karşı da korur.