Pasif ve aktif taraf

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre anal ilişki sırasında iki partner de HIV alabilir; ancak partnerinizin penisi rektumunuzdayken, yani pasif taraf olduğunuzda HIV alma olasılığınız daha yüksektir. HIV’i olan ve tedavi almayan bir partnerle tek temas başına tahminler şöyledir:

  • Alıcı (pasif) anal ilişki: %1,4 (yaklaşık 1/72)
  • Verici (aktif) anal ilişki: %0,11 (yaklaşık 1/910)

Karşılaştırma için, alıcı vajinal ilişkide tek temas başına risk %0,08 (yaklaşık 1/1.200) düzeyindedir. Bunlar ortalamalardır: HIV ilk ilişkide de bulaşabilir, pek çok ilişkiden sonra hiç bulaşmayabilir de.

İki erkek arasında

İki erkek ilişkiye girdiğinde ve partnerin HIV durumu bilinmediğinde, tahmini değiştiren başlıca etken HIV’in erkeklerle seks yapan erkekler arasında ne kadar yaygın olduğudur. UNAIDS’in tahminine göre gey erkeklerin ve erkeklerle seks yapan diğer erkeklerin HIV edinme olasılığı, genel nüfusa göre yaklaşık 23 kat daha yüksektir. Hesaplayıcı, erkekler arasındaki ilişkilerde bu rakamı otomatik olarak kullanır.

HIV durumu bilinmeyen bir erkekle prezervatifsiz tek bir ilişki için:

  • Pasif taraf, ABD: %0,05 (yaklaşık 1/2.000)
  • Aktif taraf, ABD: %0,004 (yaklaşık 1/25.000)
  • Pasif taraf, Birleşik Krallık: %0,01 (yaklaşık 1/9.800)

Sünnet, erkeklerin vajinal ilişki yoluyla HIV alma riskini azaltır; ancak bir Cochrane derlemesi, erkeklerle seks yapan erkekler için kanıtları yetersiz bulmuştur. Daha fazla bilgi için gey ve biseksüel erkekler rehberimize bakın.

Bir erkek ile bir kadın arasında

Hesaplayıcı, alıcı taraftaki herkes için aynı tek temas başına rakamı kullanır. HIV’i olan ve tedavi almayan bir erkekle alıcı anal ilişkiye giren bir kadın için risk %1,4 (yaklaşık 1/72) düzeyindedir; bu, aynı partnerle vajinal ilişkiye göre çok daha yüksektir.

ABD’de HIV durumu bilinmeyen bir erkekle tek bir alıcı anal ilişkide bir kadın için tahmini risk %0,0024 (yaklaşık 1/42.000) düzeyindedir. Yine ABD’de, HIV durumu bilinmeyen bir kadınla verici anal ilişkiye giren bir erkek için tahmini risk %0,00019 (yaklaşık 1/530.000) düzeyindedir.

Riski azaltanlar

  • Prezervatif. Ara sıra yaşanan kayma veya yırtılma da dahil olmak üzere, gerçek hayattaki kullanımda prezervatif riski yaklaşık %80 oranında azaltır. HIV’i olan bir partnerle prezervatif kullanarak pasif taraf olmak: %0,28 (yaklaşık 1/360).
  • PrEP. Temas öncesi profilaksi (PrEP), HIV’i olmayan kişilerin HIV’den korunmak için kullandığı bir ilaçtır. Reçete edildiği gibi kullanıldığında anal ilişkiden kaynaklanan riski yaklaşık %99 oranında azaltır. Düzenli PrEP kullanırken HIV’i olan bir partnerle pasif taraf olmak: %0,014 (yaklaşık 1/7.200). Seçenekler arasında günlük haplar, erkeklerle seks yapan bazı erkekler için ilişkiye göre kullanılan haplar ve uzun etkili enjeksiyonlar bulunur. PrEP ve PEP sayfasına bakın.
  • Tedavi. Viral yükü saptanamayan düzeyde kalan HIV’li bir partner, HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz. Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U) sayfasına bakın.
  • İçeride boşalmama. Aktif taraf içeride boşalmadıysa hesaplayıcı pasif tarafın tahminini %50 oranında düşürür.

Riski artıranlar

  • Diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE). Frengi, bel soğukluğu veya herpes gibi enfeksiyonların yol açtığı yaralar ve iltihap, HIV’in vücuda girmesini kolaylaştırır. Hesaplayıcı tahmini 2 ile çarpar.
  • Yeni enfeksiyon. Bir kişi HIV’i aldıktan sonraki ilk haftalarda viral yükü, çoğu zaman kişi henüz durumunu bilmeden, en yüksek düzeye ulaşır. Hesaplayıcı tahmini 10 kat artırır.

Şimdi ne yapmalısınız?

Son 72 saat içinde prezervatifsiz pasif ya da aktif anal ilişkiye mi girdiniz? Partnerinizde HIV varsa ve etkili tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, hemen bir acil servise, acil sağlık merkezine ya da cinsel sağlık kliniğine başvurup temas sonrası profilaksiyi (PEP) sorun. PEP’e 72 saat içinde, mümkünse ilk 24 saat içinde başlanmalıdır. PEP’e nasıl ulaşılır?

  1. 72 saatlik süre içindeyseniz önce PEP için harekete geçin. Test sonucunu beklemeyin. PEP 28 gün boyunca her gün alınır.
  2. Pencere döneminden sonra test yaptırın. Nükleik asit testi (NAT), HIV’i 10. günden itibaren saptayabilir. Laboratuvarda yapılan antijen/antikor testi (damardan alınan kan), 45. günden itibaren kesin negatif sonuç verir. PEP kullanırsanız temastan yaklaşık 4 ila 6 hafta ve 12 hafta sonra kontrol testleri yapılmasını bekleyin. Haftalara göre test doğruluğu sayfasına bakın.
  3. CYBE kontrolü yaptırın. Anal ilişki başka enfeksiyonları da bulaştırabilir ve bunlardan birinin olması bir sonraki sefere HIV riskini artırır.
  4. Önceden plan yapın. Prezervatifsiz ya da HIV durumunu bilmediğiniz partnerlerle anal ilişkiye giriyorsanız PrEP hakkında bilgi almaya değer: kontrolü tamamen sizde olan bir korunma yöntemidir.