Risk neden daha yüksek?

Gey ya da biseksüel olmak kimseyi HIV’e karşı daha savunmasız yapmaz. Riski artıran iki başka etken vardır.

HIV, partnerler arasında daha yaygındır. UNAIDS’in tahminine göre gey erkekler ve erkeklerle seks yapan diğer erkeklerde HIV alma olasılığı, genel nüfusa göre yaklaşık 23 kat daha yüksektir. Bu nedenle HIV durumu bilinmeyen bir erkek partnerin HIV’i olma olasılığı, toplumdan rastgele seçilmiş birine göre daha yüksektir.

Anal ilişki tek temas başına en yüksek riski taşır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), pasif olmanın aktif olmaya göre HIV alma olasılığını artırdığını belirtir. HIV ile yaşayan ve tedavi almayan bir partnerle tek bir temas için tahmini riskler şöyledir:

  • Pasif (alıcı anal ilişki): %1,4 (yaklaşık 1/72)
  • Aktif (verici anal ilişki): %0,11 (yaklaşık 1/910)
  • Oral seks: %0,01 (yaklaşık 1/10.000)

HIV durumu bilinmeyen bir partnerle

HIV durumu bilinmeyen bir partnerin HIV’i olmaması oldukça olasıdır; bu yüzden tahmin yukarıdaki rakamlardan çok daha düşüktür. Prezervatif (kondom) kullanılmadan tek bir temas için:

  • Pasif, ABD: %0,05 (yaklaşık 1/2.000)
  • Aktif, ABD: %0,004 (yaklaşık 1/25.000)
  • Pasif, Birleşik Krallık: %0,01 (yaklaşık 1/9.800)
  • Oral seks yapan taraf, ABD: %0,00036 (yaklaşık 1/280.000)

Her iki partner de erkek olduğunda hesaplayıcı bu daha yüksek olasılığı otomatik olarak hesaba katar. Biseksüelseniz her partneri ayrı ayrı girin: kadınlarla ilişkiye ait rakamlar farklıdır. Vajinal ilişkide HIV riski sayfasına bakın.

PrEP

Temas öncesi profilaksi (PrEP), HIV’i olmayan kişilerin HIV’den korunmak için kullandığı bir ilaçtır. Önerildiği şekilde kullanıldığında anal ilişkiden kaynaklanan riski yaklaşık %99 azaltır. Düzenli PrEP kullanırken HIV ile yaşayan bir partnerle pasif ilişkide tahmini risk: %0,014 (yaklaşık 1/7.200).

Üç ana seçenek vardır: her gün alınan haplar, ilişki öncesinde ve sonrasında alınan ihtiyaca göre kullanım (erkeklerle seks yapan bazı erkekler için bir seçenek) ve uzun etkili enjeksiyonlar. Bir klinik, size uygun olanı seçmenize yardımcı olabilir. PrEP ve PEP ile PrEP kullanırken HIV riski sayfalarına bakın.

Prezervatif, U=U ve sünnet

  • Prezervatif, gerçek yaşam koşullarında riski yaklaşık %80 azaltır. HIV ile yaşayan bir partnerle prezervatif kullanılan pasif ilişkide tahmini risk: %0,28 (yaklaşık 1/360).
  • Saptanamayan = Bulaştırmayan (U=U). Tedavi altında viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan HIV ile yaşayan bir partner, cinsel yolla HIV bulaştırmaz. U=U sayfasına bakın.
  • Sünnet, vajinal ilişkide erkeklerin riskini azaltır; ancak bir Cochrane derlemesi, erkeklerle seks yapan erkekler için kanıtların kesin olmadığı sonucuna vardı.

Ne sıklıkla test yaptırmalı?

CDC, 13 ile 64 yaş arasındaki herkesin en az bir kez HIV testi yaptırmasını, erkeklerle seks yapan erkeklerin ise en az yılda bir kez test yaptırmasını önerir. Cinsel olarak aktif gey ve biseksüel erkeklerin 3 ila 6 ayda bir test yaptırmasının yararlı olabileceğini de ekler. ABD’de ücretsiz test noktalarını gettested.cdc.gov adresinde bulabilirsiniz; HIV testi rehberimiz de evde HIV testleri dahil tüm seçenekleri anlatır.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) için düzenli kontroller de önemlidir. Diğer CYBE’ler HIV’in bulaşmasını kolaylaştırır ve partnerlerden birinde CYBE varsa hesaplayıcı tahmini 2 ile çarpar.

Şimdi ne yapmalısınız?

Son 72 saat içinde prezervatif ya da PrEP olmadan ilişkiye girdiniz mi? Partnerinizin HIV’i varsa ve etkili tedavi almıyorsa ya da HIV durumunu bilmiyorsanız, temas sonrası profilaksiyi (PEP) hemen bir acil serviste, acil sağlık merkezinde ya da cinsel sağlık kliniğinde sorun. PEP’e 72 saat içinde, mümkünse ilk 24 saat içinde başlanmalıdır. PEP’e nasıl ulaşılır

  1. Yakın zamanda temas yaşadıysanız: PEP için başvurun; PEP 28 gün boyunca her gün alınır. Tedavi bittiğinde PrEP’e geçmeyi sorun.
  2. Yakın zamanda temas yaşamadıysanız: şimdi test yaptırın ve cinsel olarak aktifseniz 3 ila 6 ayda bir test yaptırmayı alışkanlık hâline getirin.
  3. PrEP’e başlıyorsanız: önce bir HIV testi yaptırmanız, PrEP kullandığınız süre boyunca da düzenli test yaptırmanız gerekir.
  4. Partnerlerinizle konuşun: HIV durumu, test ve tedavi hakkında. Viral yükünü saptanamayan düzeyde tutan bir partner cinsel yolla HIV bulaştıramaz.