Haɗarin HIV yayin shan PrEP: yaya kariyarku take?

PrEP (maganin rigakafin HIV da ake sha kafin haɗuwa da HIV) magani ne da mutanen da ba su da HIV ke sha don hana HIV kafa kanta a jiki idan sun haɗu da ita. Yana ɗaya daga cikin hanyoyin rigakafi mafiya inganci da ake da su, amma yadda zai yi muku aiki ya dogara ne da shan shi kamar yadda aka umurta.

Yadda PrEP ke aiki da kyau

CDC ta ƙiyasta cewa idan ana sha kowace rana, PrEP yana rage haɗarin kamuwa da HIV ta jima’i da kusan 99% ga maza masu jima’i da maza. Ga maza da mata da ke jima’i tsakanin mace da namiji, alƙalamin CDC ya fi ƙasa, kusan 90%, bisa amfani na kwanan nan. PrEP yana rage haɗarin allurar miyagun ƙwayoyi da aƙalla 74%. Na’urar lissafi tana amfani da alƙalami na farko ga jima’i ta dubura da ta baki, na biyu kuma ga jima’i ta farji.

Don ganin ma’anar hakan, ku ɗauki karɓar jima’i ta dubura da abokin jima’i mai ɗauke da HIV wanda ba ya shan magani, wato irin jima’in da ya fi kowanne haɗari. Ba tare da PrEP ba, ƙiyasin haɗarin a duk saduwa ɗaya shi ne 1.4% (kusan 1 cikin 72). Idan ana shan PrEP akai-akai, yana sauka zuwa 0.014% (kusan 1 cikin 7,200). Ga mace da ke jima’i ta farji da namiji mai ɗauke da HIV, yana sauka daga 0.08% (kusan 1 cikin 1,200) zuwa 0.008% (kusan 1 cikin 12,000). Raguwar ba ta kai ta farko ba, domin ƙiyasin tasirin PrEP ga jima’i ta farji ya fi ƙasa.

Dalilin da yasa tsallake sha ke da muhimmanci

PrEP yana aiki ne kawai idan akwai isasshen magani a jikinku lokacin da haɗuwa da HIV ta faru. CDC ta faɗa a sarari: dole ku sha PrEP kamar yadda aka umurta don ya yi aiki.

Na’urar lissafi tana amfani da matakai uku ga karɓar jima’i ta dubura iri ɗaya da abokin jima’i mai ɗauke da HIV:

• Ana sha akai-akai: 0.014% (kusan 1 cikin 7,200)
• Galibi akai-akai, amma an tsallake wasu lokuta: 0.14% (kusan 1 cikin 720)
• Ba a sha akai-akai: 0.69% (kusan 1 cikin 140)

Ga karɓar jima’i ta farji, waɗannan matakai uku suna ba da 0.008% (kusan 1 cikin 12,000), 0.02% (kusan 1 cikin 5,000) da 0.048% (kusan 1 cikin 2,100).

Matakin tsakiya da na ƙasa zato ne da na’urar lissafi ke aiki da su, ba ainihin ma’auni ba. Amma alƙiblar a bayyane take: yawan shan da kuka tsallake, ƙarancin kariyarku.

Idan kun tsallake sha sau da dama kuma kun yi yiwuwar haɗuwa da HIV, ku tuntuɓi ma’aikacin lafiya nan take. Zai iya faɗa muku ko kuna buƙatar PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV), wanda dole a fara cikin sa’o’i 72.

Lokacin da kariya ke farawa

Kariyar ba ta farawa nan take idan kun fara sha. CDC ta ce ƙwayoyin PrEP suna kai matuƙar kariya bayan kusan kwana 7 na sha kowace rana ga karɓar jima’i ta dubura, da kusan kwana 21 ga karɓar jima’i ta farji da allurar miyagun ƙwayoyi. Ga PrEP na allura, lokacin ya dogara ne da irin allurar.

Kafin ku fara, kuna buƙatar gwajin HIV don a tabbatar ba ku riga kun kamu da HIV ba.

Zaɓuɓɓukan PrEP

• Ƙwayoyin magani na kowace rana. Zaɓin da aka fi amfani da shi.
• Ƙwayoyin magani a lokacin jima’i, da ake sha kafin da bayan jima’i. Zaɓi ne ga wasu maza masu jima’i da maza. Ma’aikacin lafiyarku zai bayyana muku ainihin jadawalin.
• Allura mai daɗewa a jiki, da ma’aikacin lafiya ke yi a lokutan da aka tsara.

Idan kun gama shan PEP yanzu kuma kuna tsammanin ƙarin haɗuwa, ka’idojin CDC sun goyi bayan komawa kai tsaye kan PrEP ba tare da tazara ba, tare da gwajin HIV a ƙarshen shan PEP.

Daina sha da sake farawa

CDC tana ba da shawarar ku yi magana da ma’aikacin lafiyarku idan kuna tunanin daina shan PrEP, don ku tsara hakan lafiya kuma ku ci gaba da samun kariya idan yanayinku ya canza. Idan kuna son sake farawa daga baya, za ku buƙaci sake gwajin HIV tukuna, kamar lokacin da kuka fara a karon farko.

PrEP ba ya hana sauran cututtukan jima’i

CDC ta bayyana a sarari cewa PrEP yana rage yiwuwar kamuwa da HIV, amma ba ya hana sauran cututtukan da ake ɗauka ta jima’i (STI) ko ɗaukar ciki. Chlamydia, gonorrhea da syphilis na iya yaɗuwa tsakanin abokan jima’i. Sauran cututtukan jima’i kuma suna kusan ninka haɗarin HIV (na’urar lissafi tana ninka shi sau 2).

Kwaroron roba yana taimakawa wajen kare ku daga yawancin sauran cututtukan jima’i, kuma kuna iya neman gwajin STI a lokacin duba lafiyarku na PrEP. Ku ƙara karantawa a HIV da cututtukan jima’i.

Duba lafiya akai-akai

Yayin da kuke shan PrEP, CDC tana ba da shawarar zuwa asibiti akai-akai don gwajin HIV da sabunta takardar magani ko yin allura. Waɗannan ziyarce-ziyarce suna gano matsaloli da wuri. A yanayin da ba kasafai yake faruwa ba, idan gwaji ya nuna akwai HIV (positive), ku duba abin da za ku yi idan gwajin HIV ya nuna akwai HIV.

Abin da za ku yi yanzu

• Kuna shan PrEP kamar yadda aka umurta? Haɗarin kamuwa ta jima’i ƙanƙani ne sosai a gare ku. Ku ci gaba, kuma kada ku fasa zuwa duba lafiya.
• Kun tsallake sha kuma kun yi haɗuwa da HIV kwanan nan? Ku tuntuɓi ma’aikacin lafiya yanzu game da PEP. Wa’adin sa’o’i 72 ne.
• Yanzu kuka fara? Ku tuna cewa kariya na ɗaukar lokaci kafin ta cika. Ku yi amfani da kwaroron roba a halin yanzu idan za ku iya.
• Kuna tunanin dainawa? Ku fara tsarawa da ma’aikacin lafiyarku.
• Ba ku fara PrEP ba tukuna? Ku karanta game da PrEP da PEP, ku tambayi asibitin lafiyar jima’i ko ya dace da ku.