Sama da sa'o'i 72 tun bayan yiwuwar haɗuwa da HIV?

Rasa lokacin fara PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV) ba yana nufin kun kamu da HIV ba ne. Yawancin haɗuwa da HIV sau ɗaya suna da ƙaramar yiwuwar kamuwa tun farko. Abin da ke da muhimmanci yanzu shi ne ku yi gwaji a lokutan da suka dace domin ku sami amsa bayyananniya.

Abin da PEP ba zai iya yi yanzu ba

PEP yana aiki ne ta hanyar dakatar da HIV kafin ta kafa kanta a jiki na dindindin. Yayin da aka daɗe ana jira, ƙarfinsa yana raguwa. Na’urar lissafi tana ɗauka cewa PEP yana rage haɗarin da kusan 90% idan an fara shi cikin sa’o’i 24, amma da kusan 70% kawai idan an fara shi tsakanin sa’o’i 48 da 72. Ka’idojin CDC sun ce shaidar ba ta isa a ba da shawarar fara PEP bayan sa’o’i 72 ba.

Maimakon haka, CDC tana ba da shawarar cewa mutanen da suka zo bayan sa’o’i 72 a yi musu gwajin HIV, a ba su shawara game da PrEP (maganin rigakafin HIV da ake sha kafin haɗuwa da HIV), kuma a tsara musu shirin gwajin bibiya.

Wataƙila haɗarinku bai kai yadda kuke tsoro ba

Ko da abokin jima’i yana ɗauke da HIV kuma ba ya shan magani, ƙiyasin yiwuwar kamuwa da HIV a karɓar jima’i ta farji sau ɗaya shi ne 0.08% (kusan 1 cikin 1,200), a karɓar jima’i ta dubura kuma 1.4% (kusan 1 cikin 72). Idan abokin jima’i ne da ba ku san matsayinsa ba, alƙaluman yawanci sun fi ƙanƙanta sosai. Misali, a Amurka, ƙiyasin haɗarin karɓar jima’i ta farji sau ɗaya da namijin da ba a san matsayinsa ba shi ne 0.00014% (kusan 1 cikin 730,000).

Waɗannan ƙiyasi ne, ba gano cuta ba ne. Gwaji ne kaɗai zai iya faɗa muku da tabbas.

Shirin gwajinku

Babu gwajin da zai iya gano HIV nan da nan bayan haɗuwa da ita. Kowane irin gwaji yana da lokacin jira (window period: tsakanin kamuwa da lokacin da gwaji zai iya gano HIV).

Shiri mai sauƙi:

1. Yanzu. Gwajin HIV a yanzu yana nuna ko kuna da HIV tun kafin wannan haɗuwar. Ba zai iya kawar da kamuwa daga ‘yan kwanakin da suka wuce ba.
2. Daga kwana 45 (kusan makonni shida da rabi). Gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje (jini daga jijiya) yana zama tabbatacce daga kwana 45 bayan haɗuwar.
3. Idan kuna amfani da gwajin gaggawa ko na gida. Gwajin antigen/antibody na gaggawa (jini daga tsinin yatsa) ko gwajin antibody, wanda ya haɗa da yawancin gwajin gaggawa da gwajin kai da kai na gida, yana zama tabbatacce ne kawai a kwana 90. Ko dai ku sake gwaji a lokacin, ko ku yi gwajin ɗakin gwaje-gwaje.
4. Kuna son amsa da wuri? Gwajin NAT (gwajin da ke neman ƙwayar cutar kanta, RNA) zai iya gano HIV daga kusan kwana 10, kuma yana zama tabbatacce daga kwana 33. Ku tambayi asibitinku ko suna yin sa.

Sakamakon da ya nuna babu HIV da aka samu cikin lokacin jira yana kwantar da hankali, amma ku sake gwaji bayan lokacin jira ya cika don ku tabbata. Akwai ƙarin bayani a lokacin jira na HIV da sahihancin gwaji a kowane mako.

Alamomin da za ku lura da su

Wasu mutane suna samun rashin lafiya mai kama da mura makonni 2 zuwa 4 bayan sun kamu da HIV: zazzaɓi, ƙuraje a fata, ciwon maƙogwaro, kumburin gland ko gyambon baki. Mutane da yawa ba sa samun wata alama ko kaɗan. Alamomi ba za su iya faɗa muku ko kuna da HIV ba, domin mura da sauran ƙwayoyin cuta suna kawo irin waɗannan alamomi.

Idan kun sami waɗannan alamomi a makonnin da suka biyo bayan haɗuwar, CDC tana ba da shawarar a yi gwajin HIV. Ku faɗa wa asibiti lokacin da haɗuwar ta faru domin su zaɓi gwajin da ya dace. Ku duba jadawalin alamomin HIV.

Yayin da kuke jira

• Ku kare abokan jima’inku. Har sai kun sami sakamako tabbatacce, kwaroron roba yana rage haɗarin isar da HIV ga wani da kusan 80%.
• Ku yi gwajin sauran cututtukan da ake ɗauka ta jima’i (STI). Ana iya ɗaukar su a lokaci guda da HIV, kuma da yawansu ana iya warkar da su. Ku duba HIV da cututtukan jima’i.
• Ku kula da kanku. Jiran sakamako yana da wuya. Idan damuwa ta fara mamaye ku, ku karanta yadda ake jure damuwar HIV.

PrEP don nan gaba

Idan wannan zai iya sake faruwa, PrEP zai iya kare ku kafin haɗuwa da HIV. Idan an sha shi kamar yadda aka umurta, yana rage haɗarin kamuwa da HIV da kusan 99% ga jima’i ta dubura da kusan 90% ga jima’i ta farji. Zaɓuɓɓuka sun haɗa da ƙwayoyin magani da ake sha kullum da allurar da ke daɗewa tana aiki. Za ku buƙaci gwajin HIV da ya nuna babu HIV kafin ku fara, don haka shirin gwajin da ke sama ya dace da shi sosai. Ku karanta haɗarin HIV yayin shan PrEP.

Abin da za ku yi yanzu

1. Ku sake duba lokacin. Idan akwai yiwuwar bai kai sa’o’i 72 ba tukuna, ku je a ba ku PEP yanzu.
2. Ku yi gwajin HIV na farko, kuma ku tsara gwajin antigen/antibody na ɗakin gwaje-gwaje a kwana 45 bayan haɗuwar.
3. Ku ɗauki mataki kan alamomi. Zazzaɓi, ƙuraje a fata ko ciwon maƙogwaro a ‘yan makonni masu zuwa yana nufin lokaci ya yi da za ku nemi gwaji.
4. Ku tambayi game da PrEP idan akwai yiwuwar za ku sake haɗuwa da HIV.