Đã quá 72 giờ kể từ lần có thể đã phơi nhiễm HIV?

Lỡ mất thời hạn dùng điều trị dự phòng sau phơi nhiễm HIV (PEP) không có nghĩa là bạn đã nhiễm HIV. Ngay từ đầu, phần lớn các lần phơi nhiễm đơn lẻ đã có khả năng lây nhiễm HIV thấp. Điều quan trọng lúc này là xét nghiệm đúng thời điểm để có câu trả lời rõ ràng.

Những điều PEP không còn làm được

PEP hoạt động bằng cách chặn HIV trước khi vi rút gây nhiễm trùng lâu dài. Càng chờ lâu, PEP càng kém tác dụng. Công cụ tính giả định PEP làm giảm nguy cơ khoảng 90% nếu bắt đầu trong vòng 24 giờ, nhưng chỉ khoảng 70% nếu bắt đầu trong khoảng từ 48 đến 72 giờ. Hướng dẫn của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) cho biết chưa đủ bằng chứng để khuyến cáo bắt đầu PEP muộn hơn 72 giờ.

Thay vào đó, CDC khuyến cáo những người đến khám sau 72 giờ nên được xét nghiệm HIV, được tư vấn về điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP, thuốc giúp phòng ngừa HIV), và có kế hoạch xét nghiệm theo dõi.

Nguy cơ của bạn có lẽ thấp hơn bạn lo sợ

Ngay cả với bạn tình có HIV và chưa được điều trị, một lần quan hệ tình dục qua đường âm đạo với vai trò bên nhận có khả năng nhiễm HIV ước tính là 0,08% (khoảng 1 trên 1.200), còn quan hệ qua đường hậu môn với vai trò bên nhận là 1,4% (khoảng 1 trên 72). Với bạn tình mà bạn không biết tình trạng HIV, các con số thường thấp hơn nhiều. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, một lần quan hệ qua đường âm đạo với vai trò bên nhận với một người nam không rõ tình trạng HIV có khả năng ước tính là 0,00014% (khoảng 1 trên 730.000).

Đây là các con số ước tính, không phải chẩn đoán. Chỉ xét nghiệm mới cho bạn biết chắc chắn.

Kế hoạch xét nghiệm của bạn

Không có xét nghiệm nào phát hiện được HIV ngay sau khi phơi nhiễm. Mỗi loại xét nghiệm đều có giai đoạn cửa sổ, tức là khoảng thời gian từ khi nhiễm đến khi xét nghiệm có thể phát hiện được.

Một kế hoạch đơn giản:

1. Ngay bây giờ. Xét nghiệm HIV lúc này cho biết bạn đã có HIV từ trước lần phơi nhiễm này hay chưa. Xét nghiệm này không thể loại trừ việc nhiễm HIV từ vài ngày gần đây.
2. Từ 45 ngày (khoảng sáu tuần rưỡi). Xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể tại phòng xét nghiệm (lấy máu tĩnh mạch) có giá trị kết luận từ 45 ngày sau khi phơi nhiễm.
3. Nếu bạn dùng xét nghiệm nhanh hoặc bộ tự xét nghiệm tại nhà. Xét nghiệm nhanh kháng nguyên/kháng thể (lấy máu đầu ngón tay) hoặc xét nghiệm kháng thể, bao gồm phần lớn các xét nghiệm nhanh và bộ tự xét nghiệm tại nhà, chỉ có giá trị kết luận ở thời điểm 90 ngày. Hãy xét nghiệm lại vào lúc đó, hoặc làm xét nghiệm tại phòng xét nghiệm.
4. Muốn có câu trả lời sớm hơn? Xét nghiệm axit nucleic (NAT) có thể phát hiện HIV từ khoảng 10 ngày và có giá trị kết luận từ 33 ngày. Hãy hỏi phòng khám xem họ có làm xét nghiệm này không.

Kết quả âm tính trong giai đoạn cửa sổ là dấu hiệu đáng yên tâm, nhưng hãy xét nghiệm lại sau giai đoạn cửa sổ để chắc chắn. Xem thêm chi tiết tại giai đoạn cửa sổ của HIV và độ chính xác của xét nghiệm theo tuần.

Các triệu chứng cần lưu ý

Một số người có các triệu chứng giống cúm từ 2 đến 4 tuần sau khi nhiễm HIV: sốt, phát ban, đau họng, sưng hạch hoặc loét miệng. Nhiều người hoàn toàn không có triệu chứng. Triệu chứng không thể cho bạn biết mình có nhiễm HIV hay không, vì cảm lạnh và các bệnh do vi rút khác cũng có biểu hiện giống hệt.

Nếu bạn có các triệu chứng này trong những tuần sau khi phơi nhiễm, CDC khuyên bạn nên đi xét nghiệm HIV. Hãy cho phòng khám biết thời điểm phơi nhiễm để họ chọn đúng loại xét nghiệm. Xem diễn tiến các triệu chứng HIV theo thời gian.

Trong lúc chờ đợi

• Bảo vệ bạn tình. Cho đến khi có kết quả có giá trị kết luận, bao cao su giúp giảm khoảng 80% nguy cơ truyền HIV sang người khác.
• Kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) khác. Các bệnh này có thể lây cùng lúc, và nhiều bệnh có thể chữa được. Xem HIV và các STI.
• Chăm sóc bản thân. Chờ đợi kết quả thật không dễ dàng. Nếu nỗi lo đang lấn át bạn, hãy đọc đối phó với lo âu về HIV.

PrEP cho tương lai

Nếu việc này có thể xảy ra lần nữa, PrEP có thể bảo vệ bạn trước khi phơi nhiễm. Khi dùng đúng chỉ định, PrEP làm giảm nguy cơ nhiễm HIV khoảng 99% khi quan hệ qua đường hậu môn và khoảng 90% khi quan hệ qua đường âm đạo. Các lựa chọn gồm thuốc uống hằng ngày và thuốc tiêm tác dụng kéo dài. Bạn cần có kết quả xét nghiệm HIV âm tính trước khi bắt đầu, nên kế hoạch xét nghiệm ở trên rất phù hợp. Đọc thêm nguy cơ nhiễm HIV khi đang dùng PrEP.

Những việc cần làm ngay

1. Kiểm tra lại thời gian. Nếu có thể vẫn chưa quá 72 giờ, hãy đi dùng PEP ngay.
2. Làm xét nghiệm HIV ban đầu và hẹn làm xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể tại phòng xét nghiệm vào 45 ngày sau khi phơi nhiễm.
3. Hành động khi có triệu chứng. Sốt, phát ban hoặc đau họng trong vài tuần tới nghĩa là đã đến lúc đề nghị được xét nghiệm.
4. Hỏi về PrEP nếu bạn có thể bị phơi nhiễm lần nữa.