HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác: làm tăng nguy cơ ra sao và vì sao nên xét nghiệm cả hai

Các STI khác ảnh hưởng đến nguy cơ HIV như thế nào

Tổng quan nghiên cứu của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) cho thấy bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) làm tăng nguy cơ HIV theo cả hai chiều. STI ở người không có HIV khiến người đó dễ nhiễm HIV hơn, và STI ở người có HIV khiến HIV dễ lây sang người khác hơn. Với những STI gây vết lở hoặc vết loét, như giang mai và herpes, CDC ước tính mỗi tác động này làm nguy cơ tăng hơn gấp đôi. CDC cũng lưu ý rằng mức tăng chính xác cho từng loại STI và từng nhóm người vẫn chưa rõ, vì các nghiên cứu này là nghiên cứu quan sát.

Công cụ tính làm theo đúng điều đó: khi một trong hai người có STI khác, công cụ nhân nguy cơ mỗi lần quan hệ với 2.

Dưới đây là kết quả với một lần quan hệ tình dục qua đường âm đạo không dùng bao cao su, giữa một phụ nữ và một nam giới có HIV chưa được điều trị:

• Không có STI: 0,08% (khoảng 1 trên 1.200)
• Có STI: 0,16% (khoảng 1 trên 620)

Và với quan hệ tình dục qua đường hậu môn ở vai trò bên nhận (bị động) với một nam giới có HIV chưa được điều trị:

• Không có STI: 1,4% (khoảng 1 trên 72)
• Có STI: 2,8% (khoảng 1 trên 36)

Bản thân STI cũng là một dấu hiệu cảnh báo. Hướng dẫn điều trị của CDC coi việc được chẩn đoán mắc STI là một dấu hiệu chỉ điểm nguy cơ HIV, đặc biệt là giang mai giai đoạn một hoặc giai đoạn hai.

Có thể bạn không biết mình đang mắc STI

Nhiều STI không gây triệu chứng, hoặc chỉ gây triệu chứng nhẹ, nên một người có thể bị nhiễm mà không hề biết. Đó là lý do công cụ tính hỏi về STI, và vì sao “tôi thấy vẫn khỏe” không phải là lý do để bỏ qua xét nghiệm. Nếu bạn không chắc bạn hoặc bạn tình có STI hay không, an toàn nhất là coi như nguy cơ có thể cao hơn và đi xét nghiệm.

Xét nghiệm cả hai, cùng một lúc

CDC khuyến cáo xét nghiệm HIV cho tất cả những người được kiểm tra STI mà chưa được biết là có HIV. Trên thực tế, mỗi lần đi xét nghiệm, hãy đề nghị xét nghiệm cả hai.

Một vài điều cần lưu ý:

• Thời điểm xét nghiệm khác nhau. Mỗi STI có mốc thời gian xét nghiệm riêng. Phòng khám có thể cho bạn biết khi nào nên xét nghiệm từng bệnh. Xem giai đoạn cửa sổ của HIV.
• Chỉ xét nghiệm HIV sẽ bỏ sót các bệnh khác. Xét nghiệm HIV âm tính không cho bạn biết gì về giang mai, lậu hay chlamydia, và ngược lại cũng vậy.
• STI có thể điều trị được. CDC lưu ý rằng mọi STI đều có thể điều trị bằng thuốc, và một số bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn.
• Bạn tình cũng quan trọng. Nếu bạn được chẩn đoán mắc STI, hãy báo cho bạn tình để họ cũng đi xét nghiệm.

Tại Hoa Kỳ, gettested.cdc.gov liệt kê những nơi xét nghiệm HIV và các STI khác miễn phí hoặc chi phí thấp.

PrEP, bao cao su và doxy-PEP, mỗi thứ có một vai trò riêng

Điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) bảo vệ bạn khỏi HIV. Khi dùng đúng chỉ định, PrEP làm giảm nguy cơ lây nhiễm qua quan hệ tình dục khoảng 99% với quan hệ qua đường hậu môn và khoảng 90% với quan hệ qua đường âm đạo. Tuy nhiên, như CDC chỉ ra, PrEP không ngăn ngừa được các STI khác.

Bao cao su làm giảm nguy cơ HIV khoảng 80% khi sử dụng trong thực tế, và cũng có thể giúp ngăn ngừa một số STI khác.

Doxy-PEP là một lựa chọn mới hơn dành cho các STI do vi khuẩn. Cách dùng là uống một liều kháng sinh doxycycline trong vòng 72 giờ sau khi quan hệ tình dục. CDC cho biết doxy-PEP làm giảm nguy cơ mắc giang mai và chlamydia, và cả lậu trong một số nghiên cứu. CDC khuyến cáo nhân viên y tế trao đổi về doxy-PEP với nam đồng tính, song tính và những nam giới khác có quan hệ tình dục đồng giới, cũng như với phụ nữ chuyển giới, nếu họ đã mắc ít nhất một STI do vi khuẩn trong 12 tháng qua. CDC chưa đưa ra khuyến cáo nào cho phụ nữ hợp giới (cisgender).

Doxy-PEP không phải là biện pháp phòng ngừa HIV. Cùng với doxy-PEP, CDC khuyến cáo xét nghiệm HIV và tư vấn về PrEP phòng HIV cho những người có thể được hưởng lợi. Nếu bạn dùng doxy-PEP, bạn vẫn cần một kế hoạch riêng để phòng HIV. Xem thêm tại PrEP và PEP.

Việc cần làm ngay bây giờ

1. Nếu phơi nhiễm xảy ra trong 72 giờ qua, hãy hỏi về PEP phòng HIV.
2. Xét nghiệm HIV và các STI khác cùng lúc, kể cả khi bạn thấy khỏe.
3. Nếu bạn mắc STI, hãy điều trị và báo cho bạn tình.
4. Khai báo STI khi dùng công cụ tính, để có ước tính chính xác hơn.
5. Cân nhắc biện pháp bảo vệ lâu dài: PrEP để phòng HIV, bao cao su để phòng HIV và các STI khác, và doxy-PEP nếu bác sĩ cho rằng phù hợp với bạn.