Abin da ya same ku ba laifinku ba ne. Ko yaya yanayin ya kasance, ko wane ne ɗayan mutumin, kuma ko me kuka yi ko ba ku yi ba, cin zarafi ta hanyar jima’i ba ya taɓa zama laifin wanda aka ci zarafinsa.

Wannan shafi ya bayyana matakan lafiya da za ku iya ɗauka, musamman game da HIV. Ku bi shi a hankali, yadda ya dace da ku.

Idan cin zarafin ya faru cikin sa’o’i 72 da suka wuce, muna roƙonku ku nemi kulawa yanzu. PEP (maganin rigakafin HIV da ake sha bayan haɗuwa da HIV) magani ne na kwana 28 da zai iya hana HIV. Dole a fara shi cikin sa’o’i 72, kuma ya fi aiki cikin sa’o’i 24. Ku je sashen gaggawa na asibiti ko cibiyar kula da waɗanda aka ci zarafinsu ta hanyar jima’i. Kuna iya zuwa tare da wanda kuka amince da shi.

Inda za ku je

  • Sashen gaggawa na asibiti. Yana buɗe a kowane lokaci, kuma zai iya fara muku PEP da kuma kula da raunuka.
  • Cibiyar musamman ta kula da waɗanda aka ci zarafinsu ta hanyar jima’i, inda akwai. A Birtaniya ana kiran su sexual assault referral centres (SARCs). A Amurka, ku tambayi ko akwai ma’aikacin jinya ƙwararre kan duba waɗanda aka ci zarafinsu ta hanyar jima’i (sexual assault nurse examiner). Ka’idojin CDC suna ba da shawarar a haɗa da shi idan hakan zai yiwu.
  • Asibitin lafiyar jima’i ko likitanku, idan za su iya ganin ku yau.

Neman kulawar lafiya ba ya tilasta muku yin komai. A Birtaniya, NHS (hukumar lafiya ta Birtaniya) ta ce ba dole ba ne ku kai rahoton cin zarafin ga ‘yan sanda idan ba ku so. Ana iya yin binciken tattara shaida (forensic examination) a ajiye shaidar yayin da kuke yanke shawara, kuma zaɓinku ne ko za a duba jikinku ko kaɗan.

Idan kuna tunanin adana shaida, NHS ta ba da shawarar ku yi ƙoƙari kada ku yi wanka ko ku canza tufafinku nan da nan. Amma idan kun riga kun yi, babu laifi. Duk da haka, muna roƙonku ku je a kula da ku.

Abin da kulawar za ta iya haɗawa

Kuna iya amincewa ko ƙin kowane ɓangare, kuma kuna iya yin tambayoyi a kowane lokaci.

  • PEP don HIV. Ka’idojin CDC sun ce a ba da PEP a matsayin ɓangare na kulawa bayan cin zarafi idan akwai babban haɗarin HIV. Za ku sha shi kowace rana har kwana 28. Ba dole ba ne ku bayyana fiye da abin da kuke jin daɗin faɗa, amma lokacin da abin ya faru da irin saduwar da aka yi suna taimaka wa ma’aikacin lafiya ya yanke shawara.
  • Maganin hana ɗaukar ciki na gaggawa, idan akwai yiwuwar ɗaukar ciki. Ku tambaye shi a wannan ziyarar.
  • Sauran cututtuka. CDC tana ba da shawarar magani don hana chlamydia, gonorrhea da, ga mata, trichomonas. Ana iya ba ku allurar rigakafin hepatitis B (ciwon hanta) da, idan ya dace, allurar rigakafin HPV.
  • Raunuka, har da waɗanda wataƙila ba ku lura da su ba tukuna.
  • Gwaje-gwaje. Gwajin HIV na farko, da gwajin sauran cututtuka idan kuka zaɓa.

Biyan kuɗin kulawa

Kuɗi bai kamata ya hana ku neman taimako ba. CDC ta ce idan aka rubuta muku PEP bayan cin zarafi ta hanyar jima’i, kuna iya cancantar a mayar muku da wani ɓangare ko duka kuɗin magunguna da na kulawar asibiti. A Amurka, ka’idojin CDC sun lura cewa waɗanda suka tsira daga cin zarafi kuma suka kai rahoto ga ‘yan sanda na iya cancantar a mayar musu da kuɗin magani ta shirye-shiryen biyan diyya ga waɗanda aka zalunta (victim compensation programs). Ku tambayi ma’aikata abin da ya shafi inda kuke.

Bibiya

Idan kun sha PEP, ku shirya yin gwajin HIV kusan makonni 4 zuwa 6 da makonni 12 bayan cin zarafin. Sakamakon da ya nuna babu HIV a makonni 12 yana kawar da HIV. Idan kun sami zazzaɓi, ƙuraje a fata, ciwon maƙogwaro ko kumburin gland a makonnin da suka biyo baya, ku tuntuɓi asibitin ku nemi gwajin HIV. Sahihancin gwajin HIV a kowane mako ya bayyana lokacin da ya dace a yi gwaji.

Idan har sama da sa’o’i 72 sun riga sun wuce, ba a ba da shawarar PEP kuma, amma gwaji, kulawa kan cututtukan da ake ɗauka ta jima’i (STI) da tallafi suna da muhimmanci har yanzu. Ku duba abin da za a yi bayan sa’o’i 72.

Tallafi

Babu wata hanya guda ta daidai da ya kamata ku ji bayan haka. Wasu mutane suna jin kamar ba sa jin komai, wasu kuma suna jin abin ya fi ƙarfinsu, kuma yadda kuke ji na iya canzawa daga rana zuwa rana. Ba dole ba ne ku fuskanci wannan ku kaɗai.

  • Layukan waya na taimako kan cin zarafi ta hanyar jima’i suna ba ku wanda za ku yi magana da shi. A Amurka, ka’idojin CDC suna nuni zuwa RAINN. A Ingila da Wales, NHS ta lissafa Rape Crisis.
  • Ma’aikatan asibiti ko cibiyar lafiya. Ku tambayi ko akwai wanda zai tallafa muku a lokacin ziyarar, ya kuma bayyana muku zaɓuɓɓukanku, har da kai rahoto.
  • Mutanen da kuka amince da su. Aboki ko ɗan uwa zai iya rakiyar ku zuwa ganin likita.

Idan damuwa game da HIV tana yi muku nauyi yayin da kuke jiran sakamako, yadda ake jure damuwar HIV zai iya taimaka muku.

Abin da za ku yi yanzu

  1. Idan kuna cikin haɗari, ku je wuri mai aminci kuma ku kira lambar gaggawa ta yankinku.
  2. Idan ya faru cikin sa’o’i 72 da suka wuce, ku nemi kulawa yanzu kuma ku tambayi game da PEP.
  3. Ku tambayi game da maganin hana ɗaukar ciki na gaggawa da maganin STI a wannan ziyarar.
  4. Ku yanke shawara kan kai rahoto a lokacin da kuke so. Kuna iya samun kulawar lafiya ko kun kai rahoto ko ba ku kai ba.
  5. Ku nemi tallafi daga layin waya na taimako, ma’aikacin tallafi (advocate), ko wanda kuka amince da shi.