Kwa nini watu huvitumia

Kipimo cha kujipima mwenyewe (self-test) kinakuwezesha kupima VVU ukiwa nyumbani au mahali pa faragha, wakati unaokufaa. Huhitaji miadi, na hakuna mtu mwingine anayehitaji kujua. Kwa watu wengi, hilo hufanya iwe rahisi zaidi kupima kweli.

Changamoto ni muda. Vipimo vya nyumbani huchukua muda mrefu zaidi kuliko vipimo vya maabara kugundua maambukizi mapya, kwa hiyo vinafaa zaidi kupima tukio la hatari lililotokea muda fulani uliopita, au kwa kupima mara kwa mara.

Aina kuu mbili

Vipimo vya mate. Unapitisha kifaa cha kupimia kwenye fizi zako ili kuchukua majimaji ya mdomoni, kisha unapima sampuli hiyo kama kifurushi kinavyoelekeza. Hii ndiyo aina ambayo CDC inaieleza kwa Marekani.

Vipimo vya damu ya kidole. Unajichoma kidole na kuweka tone la damu kwenye kipimo. NHS (huduma ya afya ya Uingereza) inaeleza vipimo vya nyumbani vinavyotumia mate au damu kutoka kwenye kidole.

Aina zote mbili hutoa majibu ndani ya dakika chache; CDC inasema ndani ya dakika 20. Vipimo vingi vya nyumbani vya aina zote mbili ni vipimo vya kingamwili: vinatafuta kingamwili ambazo mwili wako hutengeneza kukabiliana na VVU, si virusi vyenyewe.

Je, ni sahihi kwa kiasi gani?

Kipengele kikubwa zaidi ni wakati unapopima. Kingamwili huchukua muda kujitokeza, kwa hiyo vipimo vya kingamwili vina kipindi cha dirisha (window period) kirefu, yaani muda kati ya kuambukizwa na kipimo kuweza kugundua VVU: CDC inasema kwa kawaida vinaweza kugundua VVU siku 23 hadi 90 baada ya tukio la hatari.

  • Kabla ya siku ya 23: ni mapema mno. Majibu hasi hayakuambii chochote kuhusu tukio la hatari la hivi karibuni.
  • Kati ya siku ya 23 na siku ya 90: majibu hasi yanatia moyo, lakini si ya mwisho.
  • Kuanzia siku ya 90: majibu hasi ni ya uhakika, ilimradi hujapata tukio jingine la hatari tangu wakati huo.

Hivi ndivyo kipimo hasi cha nyumbani kinavyoweza kupunguza makadirio. Kwa tendo moja la ngono ya njia ya haja kubwa upande wa kuingiliwa, na mwenzi anayeishi na VVU ambaye hatumii dawa, makadirio yanaanzia 1.4% (takriban 1 kati ya 72). Kipimo hasi cha kingamwili baada ya wiki nne kinayapunguza hadi 0.85% (takriban 1 kati ya 120). Siku ya 90, yanashuka hadi 0.0014% (takriban 1 kati ya 71,000). Kipimo cha maabara cha antijeni/kingamwili baada ya wiki nne tayari kingetoa 0.18% (takriban 1 kati ya 540). Kwa maelezo zaidi kuhusu muda, tazama usahihi wa vipimo vya VVU kwa kila wiki.

Kipengele kingine ni kutumia kipimo ipasavyo. CDC inaonya kwamba usipofuata maelekezo, kipimo kinaweza kisifanye kazi. Soma maelekezo kabla ya kuanza, na tumia nambari ya simu ya msaada iliyo kwenye kifurushi ikiwa huna uhakika.

Kuchagua na kununua kipimo

  • Nchini Marekani, unaweza kununua vipimo vya kujipima kwenye maduka ya dawa na mtandaoni. CDC inasema unaweza kuagiza vipimo vya kujipima vya bure kupitia Together TakeMeHome, na gettested.cdc.gov inaonyesha mashirika ya karibu yanayotoa vipimo vya kujipima bure au kwa bei nafuu.
  • Nchini Uingereza, NHS inashauri kununua kutoka kwa chanzo cha kuaminika. Kifurushi kinapaswa kuonyesha wazi kwamba ni cha kujipima mwenyewe, kiwe na alama ya CE na kionyeshe taarifa za mtengenezaji.
  • Kwingineko, kliniki za afya ya ngono na huduma za afya za kitaifa zinaweza kukuambia ni vipimo vipi vya kujipima vimeidhinishwa mahali unapoishi.

Majibu yako yanamaanisha nini

Hasi. Ikiwa ulipima angalau siku 90 baada ya tukio lako la mwisho la hatari, huna VVU kutokana na tukio hilo. Ikiwa ulipima mapema zaidi, pima tena baada ya siku ya 90, au fanya kipimo cha maabara, ambacho ni cha uhakika kuanzia siku ya 45.

Chanya (reactive). Hii inamaanisha kwamba huenda una VVU. Bado si utambuzi. Unahitaji kipimo cha ufuatiliaji kliniki au kwa mhudumu wa afya ili kuthibitisha. Tazama cha kufanya baada ya majibu chanya.

Batili. Kipimo hakikufanya kazi. Tumia kipimo kingine cha kujipima, au kapime kliniki au kwenye kituo cha kupima.

Wakati kipimo cha nyumbani si chaguo sahihi

  • Tukio la hatari lilitokea ndani ya saa 72 zilizopita. Hakuna kipimo kinachoweza kugundua VVU mapema hivi. Kilicho muhimu sasa ni PEP (dawa za kuzuia maambukizi ya VVU baada ya tukio la hatari).
  • Unataka jibu kabla ya siku 90. Kipimo cha maabara cha antijeni/kingamwili kliniki ni cha uhakika kuanzia siku ya 45, na kipimo cha NAT (kinachotafuta virusi vyenyewe) kuanzia siku ya 33.
  • Una dalili baada ya tukio la hatari la hivi karibuni. Muone mhudumu wa afya na uombe kipimo kinachoweza kugundua maambukizi mapya.

Tukio la hatari ndani ya saa 72 zilizopita? Usisubiri kipimo. Ikiwa mwenzi wako anaishi na VVU na hatumii dawa zinazofanya kazi ipasavyo, au hujui hali yake ya VVU, uliza kuhusu PEP leo katika idara ya dharura ya hospitali, kliniki ya huduma za haraka au kliniki ya afya ya ngono. Jinsi ya kupata PEP

Cha kufanya sasa

  1. Hesabu siku tangu tukio la hatari.
  2. Chini ya saa 72? Uliza kuhusu PEP kwanza.
  3. Chini ya siku 90? Kipimo cha nyumbani kinaweza kukutuliza, lakini panga kupima tena siku ya 90, au tumia kipimo cha maabara.
  4. Fuata maelekezo ya kifurushi kikamilifu, na soma majibu ndani ya muda unaoelekezwa.
  5. Majibu yoyote chanya yanahitaji kipimo cha uthibitisho kliniki.