ప్రథమ చికిత్స, ఇప్పుడే
ఒంటిపై రక్తం చిందినా, వాడిన పదునైన వస్తువు వల్ల కోసుకున్నా, ఎవరికైనా CDC ఇచ్చే సలహా ఇది:
- కోతలు, గుచ్చుకున్న గాయాలు: సబ్బు, నీటితో కడగండి.
- ముక్కు, నోరు లేదా చర్మంపై చిందితే: నీటితో బాగా కడిగేయండి.
- కళ్లు: శుభ్రమైన నీరు, సెలైన్ లేదా స్టెరైల్ ఐవాష్తో కడగండి.
- పనిచోట: ఈ సంఘటన గురించి మీ సూపర్వైజర్కు రిపోర్ట్ చేయండి.
- వైద్యులు రిస్క్ను అంచనా వేయగలిగేలా వెంటనే వైద్య సహాయం పొందండి.
తర్వాత రక్తం ఎక్కడ పడిందో గుర్తించండి, ఎందుకంటే అసలు రిస్క్ ఉందా లేదా అనేది దాన్ని బట్టే నిర్ణయమవుతుంది.
రక్తం ఎక్కడ పడిందనేది ముఖ్యం
హెచ్ఐవి మీ శరీరంలోకి శ్లేష్మ పొర (కళ్లు, ముక్కు, నోరు, యోని, మలాశయం లేదా పురుషాంగం లోపల తేమగా ఉండే పొర) ద్వారా, దెబ్బతిన్న కణజాలం ద్వారా, లేదా నేరుగా రక్తప్రవాహంలోకి ఇంజెక్ట్ అవడం ద్వారా మాత్రమే ప్రవేశించగలదు. చర్మం బలమైన అడ్డుగోడ.
- గాయం లేని చర్మం: రిస్క్ లేదు. చర్మం కోసుకుపోని, చిట్లని చోట, మీ అరచేతులు, చేతులు లేదా ముఖంపై పడిన రక్తం వల్ల మీకు హెచ్ఐవి సోకదు. దాన్ని కడిగేసి, నిశ్చింతగా ఉండండి.
- పూర్తిగా మానిన కోతలు: మానిన చర్మం చెక్కుచెదరని చర్మమే, కాబట్టి రిస్క్ లేదు.
- తాజాగా, తెరిచి ఉన్న కోత లేదా గాయం: రక్తం హెచ్ఐవి ఉన్నవారిది అయితే స్వల్ప రిస్క్ ఉంటుంది.
- కళ్లు, ముక్కు లేదా నోటి లోపల: రక్తం హెచ్ఐవి ఉన్నవారిది అయితే స్వల్ప రిస్క్ ఉంటుంది.
రిస్క్ ఎంత?
ప్రభావవంతమైన చికిత్స తీసుకోని హెచ్ఐవి ఉన్న వ్యక్తి రక్తం మీ కళ్లలో, నోటిలో లేదా తెరిచి ఉన్న గాయంలో పడితే, కాలిక్యులేటర్ ఆరోగ్య కార్యకర్తలపై జరిగిన అధ్యయనాల నుంచి వచ్చిన అంచనాను ఉపయోగిస్తుంది: 0.09% (సుమారు 1,100లో 1). ఇది సూది గుచ్చుకోవడం కంటే తక్కువ; దానికి అంచనా 0.23% (సుమారు 430లో 1).
చాలాసార్లు ఆ వ్యక్తికి హెచ్ఐవి ఉందో లేదో మీకు తెలియదు. తెలియకపోతే, మీరు ఉన్న ప్రాంతంలో హెచ్ఐవి ఎంత సాధారణమనే దానిపై కూడా అంచనా ఆధారపడి ఉంటుంది. అమెరికాలో, హెచ్ఐవి స్థితి తెలియని వ్యక్తి రక్తం చిందితే, ఇది 0.00036% (సుమారు 2,80,000లో 1). హెచ్ఐవి ఎక్కువగా ఉన్న దక్షిణాఫ్రికాలో, ఇది 0.015% (సుమారు 6,500లో 1).
సాధారణంగా ఎదురయ్యే సందర్భాలు
గొడవ లేదా ఆటల్లో గాయం. వేరొకరి రక్తం మీ తెరిచి ఉన్న గాయంలో లేదా కళ్లలో పడితే, పైన చెప్పిన దశలను పాటించి, అదే రోజు సలహా తీసుకోండి. అది మీ చర్మాన్ని మాత్రమే తాకితే, రిస్క్ లేదు.
ప్రథమ చికిత్స చేస్తున్నప్పుడు. గాయం లేని చేతులపై రక్తం పడితే రిస్క్ లేదు. వీలైనప్పుడు గ్లవ్స్ వాడండి, తర్వాత చేతులు కడుక్కోండి.
ఒకే చోట ఉన్నప్పుడు ఎవరికైనా ముక్కు నుంచి రక్తం కారడం లేదా కోసుకోవడం వల్ల, ఆ రక్తం మీ కళ్లు, నోరు లేదా తెరిచి ఉన్న గాయాన్ని చేరితే తప్ప, ఎక్స్పోజర్ జరగదు.
లాలాజలం, చెమట లేదా కన్నీళ్లు మీ కళ్లలో లేదా నోటిలో పడితే రిస్క్ లేదు. వీటి ద్వారా హెచ్ఐవి వ్యాపించదు.
రక్తానికి ఎక్స్పోజర్ తర్వాత PEP
PEP (పోస్ట్-ఎక్స్పోజర్ ప్రొఫిలాక్సిస్: ఎక్స్పోజర్ తర్వాత తీసుకునే హెచ్ఐవి నివారణ మందులు) అనేది ఇన్ఫెక్షన్ శరీరంలో స్థిరపడకుండా ఆపడానికి 28 రోజుల పాటు ప్రతిరోజూ తీసుకునే హెచ్ఐవి మందు. దీన్ని 72 గంటల లోపు, వీలైతే 24 గంటల లోపే మొదలుపెట్టాలి. రక్తం ఎక్కడ పడింది, ఎంత ఉంది, ఆ వ్యక్తి గురించి ఏం తెలుసు అనే విషయాలను వైద్యులు పరిశీలిస్తారు. మీ పరిస్థితికి PEP సిఫార్సు చేయాలా వద్దా అని వారు చెబుతారు. రిస్క్ తక్కువ అని మీకు అనిపించినా వెళ్లండి: ఈ నిర్ణయాన్ని ఒంటరిగా కంటే వారితో కలిసి తీసుకోవడం సులభం.
పనిచోట, రక్తం ఎవరిదో ఆ వ్యక్తి సమ్మతితో వారికి పరీక్ష చేయడం సాధ్యం కావచ్చు; దీనివల్ల ఈ ప్రశ్నకు త్వరగా సమాధానం దొరుకుతుంది.
ఇప్పుడు ఏం చేయాలి
గత 72 గంటల్లో మీ కళ్లలో, నోటిలో లేదా తెరిచి ఉన్న గాయంలో రక్తం పడిందా? ఆ వ్యక్తికి హెచ్ఐవి ఉన్నా, లేదా ఉండే అవకాశం ఉన్నా, ఈరోజే అత్యవసర విభాగానికి (ఎమర్జెన్సీ) లేదా అర్జెంట్ కేర్ కేంద్రానికి వెళ్లి PEP గురించి అడగండి. PEP ఎలా పొందాలి
- గాయం లేని చర్మంపై మాత్రమే పడిందా? దాని వల్ల మీకు PEP గానీ, పరీక్ష గానీ అవసరం లేదు.
- 72 గంటల కంటే ఎక్కువ సమయం అయిందా? PEP ఇక సిఫార్సు చేయరు, కానీ మీరు పరీక్ష చేయించుకోవచ్చు. ప్రతి పరీక్ష ఎప్పుడు నమ్మదగిన ఫలితం ఇస్తుందో వారాల వారీగా హెచ్ఐవి పరీక్ష కచ్చితత్వం పేజీ చూపిస్తుంది.
- వాడిన సూది లేదా పదునైన వస్తువుతో కోసుకున్నారా? అది వేరే రకమైన ఎక్స్పోజర్, దానికి రిస్క్ ఎక్కువ. సూది గుచ్చుకునే గాయాలు చూడండి.