डोळ्यांत, तोंडात किंवा जखमेवर रक्त: एचआयव्हीचा धोका आणि प्रथमोपचार

आत्ता लगेच प्रथमोपचार

रक्त उडालेल्या किंवा वापरलेल्या धारदार वस्तूने कापलेल्या कोणासाठीही CDC चा सल्ला असा आहे:

1. कापलेल्या जागा आणि टोचल्याच्या जखमा: साबण आणि पाण्याने धुवा.
2. नाक, तोंड किंवा त्वचेवर उडालेले रक्त: पाण्याने धुऊन काढा.
3. डोळे: स्वच्छ पाणी, सलाइन किंवा निर्जंतुक आय-वॉशने धुवा.
4. कामाच्या ठिकाणी: घटनेची माहिती तुमच्या वरिष्ठांना द्या.
5. लगेच वैद्यकीय मदत घ्या, म्हणजे डॉक्टर धोक्याचे मूल्यांकन करू शकतील.

त्यानंतर रक्त नेमके कुठे लागले ते पाहा, कारण त्यावरच धोका आहे की नाही हे ठरते.

रक्त कुठे लागले हे महत्त्वाचे

एचआयव्ही तुमच्या शरीरात फक्त श्लेष्मल त्वचेतून (डोळे, नाक, तोंड, योनी, गुदाशय किंवा लिंग यांचे ओलसर अस्तर), इजा झालेल्या ऊतींमधून, किंवा थेट रक्तप्रवाहात टोचला गेल्यास शिरू शकतो. त्वचा हा मजबूत अडथळा आहे.

• अखंड त्वचा: धोका नाही. हात, बाहू किंवा चेहऱ्यावर, जिथे त्वचा कापलेली किंवा फाटलेली नाही, तिथे लागलेल्या रक्तातून एचआयव्ही होऊ शकत नाही. ते धुऊन टाका आणि निश्चिंत राहा.
• पूर्ण भरलेल्या जखमा: भरलेली त्वचा अखंड असते, त्यामुळे धोका नाही.
• ताजी, उघडी जखम: रक्त एचआयव्ही असलेल्या व्यक्तीचे असल्यास थोडा धोका.
• डोळे, नाकाच्या किंवा तोंडाच्या आत: रक्त एचआयव्ही असलेल्या व्यक्तीचे असल्यास थोडा धोका.

धोका किती मोठा आहे?

प्रभावी उपचार न घेणाऱ्या एचआयव्ही असलेल्या व्यक्तीचे रक्त तुमच्या डोळ्यांत, तोंडात किंवा उघड्या जखमेवर गेल्यास, कॅल्क्युलेटर आरोग्य कर्मचाऱ्यांवरील अभ्यासांतून घेतलेला अंदाज वापरते: 0.09% (सुमारे 1,100 पैकी 1). हा सुई टोचण्यापेक्षा कमी आहे, ज्याचा धोका 0.23% (सुमारे 430 पैकी 1) आहे.

बहुतेक वेळा त्या व्यक्तीला एचआयव्ही होता की नाही हे तुम्हाला माहीत नसते. माहीत नसल्यास, अंदाज तुम्ही जिथे आहात तिथे एचआयव्ही किती सामान्य आहे यावरही अवलंबून असतो. अमेरिकेत स्थिती माहीत नसलेल्या व्यक्तीचे रक्त उडाल्यास तो 0.00036% (सुमारे 2,80,000 पैकी 1) असतो. दक्षिण आफ्रिकेत, जिथे एचआयव्ही अधिक सामान्य आहे, तो 0.015% (सुमारे 6,500 पैकी 1) असतो.

नेहमीचे प्रसंग

भांडण किंवा खेळताना झालेली इजा. दुसऱ्याचे रक्त उघड्या जखमेत किंवा डोळ्यांत गेले असेल, तर वरील पायऱ्या करा आणि त्याच दिवशी सल्ला घ्या. ते फक्त त्वचेला लागले असेल तर धोका नाही.

प्रथमोपचार देताना. अखंड हातांवर रक्त लागल्यास धोका नाही. शक्य असेल तेव्हा हातमोजे वापरा, आणि नंतर हात धुवा.

एकाच जागी असताना कोणाचे नाकातून रक्त येणे किंवा कापणे हा संपर्क नाही, जोपर्यंत रक्त तुमच्या डोळ्यांत, तोंडात किंवा उघड्या जखमेवर गेलेले नाही.

लाळ, घाम किंवा अश्रू डोळ्यांत किंवा तोंडात गेल्यास धोका नाही. त्यांतून एचआयव्ही पसरत नाही.

रक्ताशी संपर्कानंतर PEP

PEP (पोस्ट-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस, म्हणजे संपर्कानंतर घ्यायची एचआयव्ही-प्रतिबंधक औषधे) संसर्ग रुजू नये म्हणून 28 दिवस रोज घ्यायचे एचआयव्ही औषध आहे. ते 72 तासांच्या आत, शक्यतो 24 तासांच्या आत सुरू करायलाच हवे. रक्त कुठे लागले, किती होते आणि दुसऱ्या व्यक्तीबद्दल काय माहीत आहे याचा डॉक्टर विचार करतील. तुमच्या परिस्थितीत PEP ची शिफारस आहे का ते ते सांगतील. धोका कमी वाटत असला तरी जा: हा निर्णय एकट्याने घेण्यापेक्षा त्यांच्यासोबत घेणे सोपे असते.

कामाच्या ठिकाणी, ज्याचे रक्त होते त्या व्यक्तीच्या संमतीने तिची चाचणी करता येऊ शकते, ज्यामुळे प्रश्न लवकर सुटू शकतो.

आता काय करायचे

• फक्त अखंड त्वचेवर? त्यासाठी तुम्हाला PEP ची किंवा चाचणीची गरज नाही.
• 72 तासांपेक्षा जास्त वेळ झाला? आता PEP ची शिफारस केली जात नाही, पण तुम्ही चाचणी करू शकता. आठवड्यानुसार एचआयव्ही चाचणीची अचूकता या पानावर प्रत्येक चाचणी केव्हा विश्वासार्ह निकाल देते ते दिले आहे.
• वापरलेली सुई किंवा धारदार वस्तू लागून कापले? हा वेगळा आणि जास्त धोक्याचा संपर्क आहे. पाहा सुई टोचून झालेली इजा.