హెచ్ఐవి రిస్క్‌ను అర్థం చేసుకోవడం

రెండు విషయాలు నిజం కావాలి

ఒక ఎక్స్‌పోజర్ ద్వారా హెచ్ఐవి సోకాలంటే, అవతలి వ్యక్తికి హెచ్ఐవి ఉండాలి, వైరస్ వారి నుంచి మీ రక్తప్రవాహంలోకి చేరాలి. వీటిలో ప్రతిదానికీ ఒక సంభావ్యత ఉంటుంది, మీ మొత్తం రిస్క్ సుమారుగా ఒకదాన్ని మరోదానితో గుణిస్తే వచ్చేది. అందుకే ఒకే చర్యలో, అది ఎవరితో జరిగిందనే దాన్ని బట్టి రిస్క్ చాలా భిన్నంగా ఉండవచ్చు.

ఎవరి హెచ్ఐవి స్థితి అయినా తెలియకపోతే, మొదటి సంభావ్యత సాధారణంగా తక్కువగా ఉంటుంది. చాలా దేశాల్లో పెద్దవాళ్లలో కొద్ది మందికి మాత్రమే హెచ్ఐవి ఉంటుంది; దేశాల వారీగా హెచ్ఐవి వ్యాప్తి రేటు చూడండి. హెచ్ఐవి వ్యాప్తి రేటు అత్యధికంగా ఉన్న దేశాల్లో కూడా, చాలామందికి హెచ్ఐవి ఉండదు.

రిస్క్‌ను ఒక్కో చర్యకు విడిగా లెక్కిస్తారు

మీరు చూసే సంఖ్యలు ఒక్కసారికి సగటు అంచనాలు; ఉదాహరణకు, హెచ్ఐవి ఉండి చికిత్స తీసుకోని భాగస్వామితో స్వీకరించే భాగస్వామిగా మలద్వార సెక్స్‌కు (ఆనల్ సెక్స్) ఇది సుమారు 1.4%. CDC వీటిని ఎన్నో అధ్యయనాల ఆధారంగా నిర్ణయిస్తుంది. సగటున, ఇలాంటి చర్యల్లో సుమారు 72లో 1 చర్యలో హెచ్ఐవి సోకుతుందని దీని అర్థం. ఇది కౌంట్‌డౌన్ కాదు: మొదటిసారే జరగవచ్చు, లేదా ఎన్నిసార్లు కలిసినా అసలు జరగకపోవచ్చు.

పదేపదే జరిగే ఎక్స్‌పోజర్లతో రిస్క్ పెరుగుతూ పోతుంది, కానీ సాధారణ గుణకారంలా కాదు. ఇలాంటి పది చర్యల రిస్క్, ఒక చర్య రిస్క్‌కు పది రెట్లు ఉండదు. మొత్తం అవకాశం దాని కంటే కొంచెం తక్కువగా, 13% (సుమారు 8లో 1) ఉంటుంది, ఎందుకంటే ప్రతి చర్యా ఒక విడి అవకాశం. ఈ లెక్కను కాలిక్యులేటర్ మీ కోసం చేస్తుంది.

రిస్క్‌ను ఏవి పెంచుతాయి

• ఎక్స్‌పోజర్ రకం. స్వీకరించే భాగస్వామిగా మలద్వార సెక్స్‌లో లైంగిక సంబంధాల్లోకెల్లా అత్యధిక రిస్క్ ఉంటుంది, ఎందుకంటే మలాశయం లోపలి పొర పలుచగా ఉండి సులభంగా దెబ్బతింటుంది. ఇంజెక్షన్ పరికరాలు పంచుకోవడం వల్ల రక్తం నేరుగా రక్తప్రవాహంలోకి చేరుతుంది.
• అధిక వైరల్ లోడ్. వైరల్ లోడ్, అంటే ఒకరి రక్తంలో ఉండే వైరస్ పరిమాణం, రిస్క్‌ను ప్రధానంగా నిర్ణయించే అంశం. ఇన్ఫెక్షన్ సోకిన మొదటి కొన్ని వారాల్లో ఇది గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుతుంది, తరచుగా ఆ వ్యక్తికి తనకు హెచ్ఐవి ఉందని తెలియక ముందే.
• ఇతర STIలు. సిఫిలిస్, గనేరియా, హెర్పిస్ లాంటి లైంగికంగా సంక్రమించే ఇన్ఫెక్షన్లు (STI) వాపు లేదా పుండ్లను కలిగించి, హెచ్ఐవి లోపలికి ప్రవేశించడాన్ని సులభం చేస్తాయి. ఇవి రిస్క్‌ను సుమారు రెట్టింపు చేస్తాయి.
• పదేపదే జరగడం. ఎక్స్‌పోజర్లు ఎక్కువైతే, అవకాశాలు కూడా ఎక్కువే.

రిస్క్‌ను ఏవి తగ్గిస్తాయి, కొన్నిసార్లు సున్నాకు

• చికిత్స. చికిత్సతో వైరల్ లోడ్‌ను గుర్తించలేని స్థాయిలో ఉంచుకునే హెచ్ఐవి ఉన్నవారు, లైంగిక సంబంధం ద్వారా హెచ్ఐవిని ఇతరులకు సోకించరు. గుర్తించలేనిది = సంక్రమించనిది (U=U) అనే సూత్రానికి ఇదే ఆధారం.
• PrEP (ప్రీ-ఎక్స్‌పోజర్ ప్రొఫిలాక్సిస్: హెచ్ఐవి రాకుండా ముందుగానే తీసుకునే నివారణ మందులు). సూచించిన విధంగా తీసుకుంటే, లైంగిక సంబంధం ద్వారా హెచ్ఐవి సోకే అవకాశాన్ని PrEP మలద్వార సెక్స్‌కు సుమారు 99%, యోని సెక్స్‌కు సుమారు 90% తగ్గిస్తుంది.
• PEP (పోస్ట్-ఎక్స్‌పోజర్ ప్రొఫిలాక్సిస్: ఎక్స్‌పోజర్ తర్వాత తీసుకునే హెచ్ఐవి నివారణ మందులు). ఎక్స్‌పోజర్ జరిగిన 72 గంటల లోపు మొదలుపెడితే, ఇన్ఫెక్షన్ శరీరంలో స్థిరపడకుండా PEP ఆపగలదు.
• కండోమ్‌లు. ప్రతిసారీ సరిగ్గా వాడితే, కండోమ్‌లు చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి. నిజ జీవిత వాడకంలో సుమారు 80% రక్షణ అనే అంచనాలో, అప్పుడప్పుడు జారిపోవడం, చిరిగిపోవడం కూడా కలిసి ఉన్నాయి.
• సున్తీ. యోని సెక్స్ ద్వారా పురుషుడికి హెచ్ఐవి సోకే అవకాశాన్ని సుమారు 50% తగ్గిస్తుంది.

రిస్క్ లేని సంపర్కాలు

హెచ్ఐవి శరీరం బయట ఎక్కువసేపు బతకదు, రోజువారీ సంపర్కాల ద్వారా వ్యాపించదు. వీటి ద్వారా మీకు హెచ్ఐవి సోకదు:

• ముద్దు పెట్టుకోవడం, కౌగిలించుకోవడం లేదా కరచాలనం చేయడం
• లాలాజలం, చెమట లేదా కన్నీళ్లు
• కప్పులు, స్పూన్లు, ఆహారం లేదా టాయిలెట్లు పంచుకోవడం
• దోమలు లేదా ఇతర కీటకాలు
• గాయం లేని చర్మాన్ని తాకడం, దానిపై రక్తం ఉన్నా సరే

మీ సంఖ్యతో ఏం చేయాలి

ఎంత త్వరగా చర్య తీసుకోవాలో నిర్ణయించుకోవడానికి దీన్ని ఉపయోగించండి, మీకు మీరే నిర్ధారణ చేసుకోవడానికి కాదు. 72 గంటల లోపు అంచనా ఎక్కువగా ఉంటే, ఇప్పుడే PEP తీసుకోవాలని అర్థం. తక్కువ అంచనా భరోసా ఇస్తుంది, కానీ కచ్చితంగా తెలుసుకోవడానికి పరీక్ష ఒక్కటే మార్గం; ప్రతి రకం పరీక్షలో నెగటివ్ ఫలితం ఎప్పటి నుంచి కచ్చితమైనదో కాలిక్యులేటర్ మీకు చూపిస్తుంది.